صفحه نخست آداب و رسوم اسلامی تبرک و انواع آن د) حکم تبرک به مکان ولادت پیامبر

د) حکم تبرک به مکان ولادت پیامبر ج:

بعضی از مورخین و متأخرین ذکر کرده‌‌اند؛در مکه مکان مشهوری است که گفته می‌شود مکان تولد پیامبر ج است [۲۴۲].

و بعد از نماز مغرب شب دوازدهم ربیع الاول هر سال، به طریقه‌ای خاص زیارت می‌گردد. و داخل آن مکان می‌شوند و بعضی از اعیان در آنجا خطبه می‌خوانند سپس برای نماز عشاء به مسجدالحرام بر می‌گردند [۲۴۳]. و بعضی ذکر کرده‌‌اند که این مکان در روز دوشنبه در ماه ربیع الاول بر روی مردم برای تبرک اعم از نماز و دعا و مسح، بازمی گردد [۲۴۴]. حتی بعضی از علماء ادعا کرده‌‌اند که دعا در آنجا مستجاب می‌شود [۲۴۵].

آیا تبرک به مکان ولادت پیامبر ج مشروع است؟

حکم این مسئله با موارد سابق در مورد تبرک به مکان‌هایی که پیامبر ج در آنجا نشسته یا نماز خوانده‌‌اند متفاوت نیست و تبرک به آن جایز نمی‌باشد زیرا:

اولا: علماء و مؤرخین در تعیین مکان ولادت پیامبر ج بصورت یقین و عدم وجود دلایل صحیح اختلاف کرده‌‌اند. و بسیاری از علماء به مکانی که قبلاً اشاره شد، شک نموده‌‌اند.

ابو سالم العیاشی [۲۴۶] در کتاب خود بعد از ذکر اختلاف علماء در مورد تعیین مکان تولد پیامبر ج و رد صحت آن مکان می‌نویسد: «ولادت پیامبر ج در زمان جاهلیت بوده، در حالی که آن وقت هیچ اعتنایی به حفظ اماکن [تولد] نمی‌شد و این درحالیست که آنزمان هیچ غرضی نسبت به پیامبر ج وجود نداشت» [۲۴۷].

و شکی نیست که اختلاف علماء و مورخین در تعیین مکان ولادت پیامبر ج دلیلی بر عدم اهتمام صحابه ش به (حفظ و بزرگداشت) چنین مکانی بوده چون بزرگداشت آن مکان از منظر اصحاب ش یک عمل شرعی نبوده تا (علماء و مورخین) بر مکانی مشخص اتفاق نظر یابند، چنانکه در مورد اماکن مشاعر حج شناخت کامل وجود دارد [۲۴۸].

دوماً: کسانی برای مشروعیت تبرک به مکان تولد پیامبر ج به این موضوع استدلال نموده‌‌اند که؛ جبرئیل ÷ در شب اسراء و معراج به پیامبر ج امر کرد که در مکان تولد عیسی ÷ دو رکعت نماز بخواند، در جواب باید گفت:

۱- علماء حدیث معتقدند این روایت موضوع بوده و از جانب پیامبر ج اثبات نشده است که در آن مکان (بیت الحم) نماز خوانده باشد [۲۴۹]. ابن تیمیه / می‌گوید: «در صحیح (مسلم) ثابت است که: پیامبر ج هنگامی که در شب اسراء به بیت المقدس رسیدند دو رکعت نماز خواندند [۲۵۰] و پیامبر ج در مکانی غیر از آن نه نمازی خوانده و نه زیارتی کرده‌‌اند، اما حدیث مربوط به معراج هم در صحیح (مسلم) و بعضی از روایت آن در سنن وجود دارد که برخی از آنها ضعیف و بعضی دیگر موضوع هستند مانند این روایت که بعضی گفته‌‌اند: جبرئیل ÷به پیامبر ج گفت: این قبر پدر تو ابراهیم است پایین بیا و در آن نماز بخوان و این بیت الحم مکان تولد برادرت عیسی است پایین بیا و نماز بخوان. . . این روایت و مانند آنها به اتفاق اهل معرفت کذب هستند» [۲۵۱].

۲- با فرض اینکه اقامه نماز پیامبر ج در شب اسراء در بیت الحم ثابت شود، دلیلی بر جواز نماز در مکان ولادت پیامبر ج بقصد تبرک نمی‌باشد چرا که در عبادات قیاس جایز نیست. بلکه عبادت امری توقیفی است. و هیچ کدام از صحابه «بیت الحم» را بزرگ نداشته و در آنجا نماز نخوانده‌‌اند.

[۲۴۲] این مکان در شعب بنی‌هاشم (شعب علی) نزدیک سوق الیل قرار گرفته است- شفاء الغرام باخبار البلد الحرام للفاسی ۱/۲۶۹. [۲۴۳]جامع الطیف فی فضل مکه و اهلها و بناء البیت الشریف لإبن ظهیره- متوفی سال ۹۸۶ هجری- صفحه ۳۲۶. [۲۴۴] رحلة ابن جبیر صفحه ۹۲ با تصریف. [۲۴۵] أعلام العلماء الاعلام للقطبی. [۲۴۶] عبدالله بن محمد بن ابی بکر العیاشی الفاسی. از کتاب‌های او:اظهار المنةعلی المبشرین بالجنة، اقتفاءالاثر بعد ذهاب اهل الاثر. متوفی ۱۰۹۰ قمری. (الاعلام ۴/۱۲۹). [۲۴۷] الرطة العیاشیة المسماة (ماء الموائد) للعیاشی ۱/۲۲۵. [۲۴۸] التبرك انواعه واحکامه ص ۳۵۷. [۲۴۹] القول الفصل في حکم الاحتفال بمولد خیر الرسل-شیخ اسماعیل بن محمد انصاری صفحه ۴۳ و ۱۳۸. [۲۵۰] مسلم ۱/۱۴۵. [۲۵۱] اقتضاء صراط مستقیم ۲/۸۱۴.