صفحه نخست آداب و رسوم اسلامی تبرک و انواع آن د) حکم آویزان نمودن نوشته‌ای از قرآن یا اذکار, جهت...

د) حکم آویزان نمودن نوشته‌ای از قرآن یا اذکار, جهت تبرک:

به این عمل «تمیمه» گویند. یعنی جهت دفع چشم زخم یا آفتی معمولا بر بدن مریض یا اطفال یا در و دیوار شیئ را آویزان می‌کنند. و ممکن است این شیء نوشته‌ای از قرآن یا اذکار یا غیر آن باشد.

اما حکم تمیمه بستگی به شیئی دارد که آویزان می‌کنند:

- اگر هر شیئی غیر از قرآن و اذکار شرعی بعنوان تمیمه آویزان کنند، حرام و بلکه شرک است. بدلیل حدیث عقبة بن عامر س که گفت: «من علق تمیمة فقد اشرك» [۴۷] یعنی: «هرکس شیئی را (به قصد دفع ضرر یا جلب منفعت) آویزان کند براستی که شرک ورزیده است».

و چند حدیث دیگر در رابطه با شرک بودن تمائم به اثبات رسیده‌‌اند. از جمله حدیث ابن مسعود [۴۸].

- اگر قرآن یا اذکار را به عنوان تمیمه آویزان شود، در این مورد علما اختلاف نظر دارند:

بعضی از علما آنرا جایز دانسته [۴۹] به شرط اینکه بعد از نزول بلا صورت گیرد [۵۰].

و برخی دیگر آنرا صحیح نمی‌دانند و به حدیث عقبة بن عامر استناد کرده و هرنوع تمیمه را شرک می‌دانند [۵۱]. و گفته‌‌اند:ظاهر حدیث بر عموم دلالت دارد. یعنی هر نوع تمیمه‌ای را شامل می‌گردد.

و علاوه بر این، برای عدم جواز آن به دو امر زیر احتجاج کرده‌‌اند:

اول: سد ذریعه [۵۲]. چنانکه حافظ حکمی / اظهار داشته، بخاطر شیوع فتنه و مصیبت در زمان ما، ترک آن اولویت دارد [۵۳].

دوم: مصون ماندن قرآن از اهانت، زیرا بسیاری اوقات شخصی که نوشته‌ای از آیات و اذکار بر خود آویزان کرده، به قصد قضای حاجت یا طهارت، حرمت آنها را ضایع می‌کند [۵۴].

با توجه به مطالب فوق، بنظر می‌رسد استفاده از تمائم صحیح نبوده و ترک آن به صواب نزدیک‌تر است [۵۵] والله اعلم.

[۴۷] مسند امام احمد ۴/۱۵۶. و هیثمی در مجمع الزوائد می‌گوید: راویان آن ثقه هستند. [۴۸] سنن ابوداود ۴/۲۱۲. [۴۹] این قول عبدالله بن عمرو بن العاص و روایتی از امام احمد است. (مصنف ابن ابی شیبه ۷/۳۹۶ و الآدب الشرعیة ابن مفلح ۲/۴۲۰) [۵۰] تفسیر قرطبی ۱۰/۳۱۹. البته بعضی شرط گذاشته اند که قبل از نزول بلا باشد. [۵۱] از جمله کسانیکه آنرا جایز تمی دانند: ابن مسعود و ابن عباس ش و دسته‌ای از تابعیین و امام احمد و بیشتر علماء حنبلی مذهب. ( منبع سابق) [۵۲] فتح المجید شیخ عبدالرحمن بن حسن آل الشیخ ص ۹۳. [۵۳] نگاه کنید به: معارج الفبول ۱/۳۸۲. [۵۴] از کتاب «اعلام السنة المنشورة لاعتقاد الطائفة الناجیة المنصورة» حافظ حکمی ص ۱۳۵. [۵۵] التبرك انواعه و احکامه، ناصر بن عبدالرحمن بن محمد الجدیع ص ۲۳۹.