باب ۴۴: غزوه احزاب که همان غزوه خندق است

۱۱۸۲- حدیث: «الْبَرَاءِس، قَالَ: رَأَيْتُ رَسُولَ اللهِ ج يَوْمَ الأَحْزَابِ يَنْقُلُ التُّرابَ، وَقَد وَارَى التُّرَابُ بَيَاضَ بَطْنِهِ، وَهُوَ يَقُولُ:

لَوْلاَ أَنْتَ مَا اهْتَدَيْنَـا
وَلاَ تَصَدَّقْنَا وَلاَ صَلَّيْنَا
فَأَنْزِلِ السَّكِينَةَ عَـلَيْنَا
وَثَبِّتِ الأَقْدَامَ إِنْ لاَقَيْنَا
إِنَّ الأُلَى قَد بَغَوْا عَلَيْنَا
إِذَا أَرَادُوا فِـتْنَةً أَبَيْنَـا»

[۵٧۱]

یعنی: «براءس گوید: پیغمبر ج را در روز احزاب (جنگ خندق) دیدم که خاک به دور مى‌انداخت و گرد و غبار آن سفیدى شکم او را پوشانیده بود، پیغمبر ج این اشعار حماسى را مى‌خواند:

خداوندا! اگر لطف تو نمى‌بود ما هدایت نمى‌شدیم، زکات نمى‌دادیم و نماز را نمى‌خواندیم، آرامش و اطمینان را بر ما نازل کن، در میدان جنگ ما را ثابت قدم نگهدار، اشراف و اعیان قریش علیه ما ظالمانه قیام کرده‌اند، اگر بخـواهند ما را از دین باز دارند، به حرفشان گوش نمى‌دهیم».

۱۱۸۳ ـ حدیث: «سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ، قَالَ: جَاءَنَا رَسُولُ اللهِ ج وَنَحنُ نَحْفِرُ الْخَنْدَقَ وَنَنْقُلُ التُّرَابَ عَلَى أَكْتَادِنَا فَقَالَ رَسُولُ اللهِ ج:

اللَّهُمَّ لاَ عَيْشَ إِلاَّ عَيْشُ الآخِرَه
فَاغْفِرْ لِلْمُهَاجِرِينَ وَالأَنْصَارِ»

[۵٧۲]

یعنی: «سهل بن سعدس گوید: وقتى که خندق را حفر مى‌کردیم، خاک آن را بر پشت مى‌نهادیم و به دور مى‌ریختیم، پیغمبر ج به نزد ما آمد و گفت: خداوندا! هیچ زندگى جز زندگى قیامت ارزشى ندارد، پس مهاجرین و انصار را ببخش».

«أكتاد: جمع کتد، بین شانه و پشت است».

۱۱۸۴- حدیث: «أَنَسِ بْنِ مَالِكٍس قَالَ، قَالَ رَسُولُ اللهِ ج:

لاَ عَيْشَ إِلاَّ عَيْشُ الآخِرَةِ
فَأَصْلِحِ الأَنْصَارَ وَالْمُهَاجِرَةَ»

[۵٧۳]

یعنی: «انس بن مالکس گوید: پیغمبر ج (در جنگ خندق) گفت: هیچ زندگى جز زندگى قیامت ارزشى ندارد، خداوندا! وضع مهاجرین و انصار را اصلاح بفرما».

۱۱۸۵- حدیث: «أَنَسٍس، قَالَ: كَانَتِ الأَنْصَارُ، يَوْمَ الْخَنْدَقِ، تَقُولُ:

نَحْنُ الَّذِينَ بَايَعُوا مُحَمَّدًا
عَلَى الْجِهَادِ مَا حَيينَا أَبَدًا

فَأَجَابَهُمُ النَبِيّ ج، فَقَالَ:

اللَّهُمَّ لاَ عَيْشَ إِلاَّ عَيْشُ الآخِرَةِ
فَأَكْرِمِ الأَنْصَارَ وَالْمُهَاجِرَةَ»

[۵٧۴]

یعنی: «انسس گوید: انصاردرروزخندق حماسه سرایى مى‌کردند ومى‌گفتند: ما کسانى هستیم که با محمّد بیعت کرده‌ایم مادام زنده باشیم با او در راه خدا جهاد مى‌کنیم.

پیغمبر ج در جواب ایشان گفت: «خداوندا! هیچ زندگى جز زندگى آخرت ارزشى ندارد و به مهاجر و انصار احترام و اکرام ببخش».

[۵٧۱] أخرجه البخاري في: ۵۶ كتاب الجهاد: ۳۴ باب حفر الخندق. [۵٧۲] أخرجه البخاري في: ۶۳ كتاب مناقب الأنصار: ٩ باب دعاء النبي ج أصلح الأنصار والمهاجرة. [۵٧۳] أخرجه البخاري في: ۶۳ كتاب مناقب الأنصار: ٩ باب دعاء النبي ج أصلح الأنصار والمهاجرة. [۵٧۴] أخرجه البخاري في: ۵۶ كتاب الجهاد والسير: ۱۱۰ باب البيعة في الحرب أن لا يفروا.