صفحه نخست عقاید (کلام) خلافت و امامت دلایل افضلیت عثمان س ع...

دلایل افضلیت عثمان س عبارتند از:

۱- ترمذی از طلحه س و ابن ماجه از ابوهریره س روایت کرده‌اند که پیامبر ج فرمود: «لِكُلِّ نَبِىٍّ رَفِيقٌ فِي الْجَنَّةِ وَرَفِيقِي فِيهَا عُثْمَانُ» [۲۴]. «هر پیامبری در بهشت رفیقی دارد، رفیق من هم عثمان است».

۲- ابن عمر ب گوید: ما در زمان پیامبر ج کسی را با ابوبکر برابر نمی‌دانستیم، سپس با عمر و بعد با عثمان. و در بین سایر صحابه ش قائل به برتری نبودیم [۲۵].

۳- از فضایل دیگر عثمان س تامین و تجهیز لشکر اسلام معروف به جيش العسرة در غزوه‌ی تبوک است [۲۶]. عثمان با دادن هزار دینار و صد شتر همراه با پالان و پارچه ای که بر پشت شتر می‌اندازند مسلمانان را آماده و مجهز کرد و گویند: (سیصد شتر یا) هزار شتر بوده است. (طبرانی و ترمذی و حاکم و امام احمد آن را روایت کرده‌اند. نگاه: فقه السيرة - دکتر رمضان البوطی ص ۴۰۰) بعد از این کمک، رسول خدا ج فرمود: «ما ضر عثمان ما عمل بعد هذه – مرتين- و قال: اللهم ارض عن عثمان فإني عنه راض» [۲۷]. «آنچه که عثمان بعد از این انجام دهد زیانی به (ایمان و ثواب) او نمی‌رساند. - آن را دو بار تکرار کرد- و فرمود: پروردگارا، از عثمان راضی باش، حقا که من از او راضیم».

۴- دو بار مسجد پیامبر ج را توسعه داد [۲۸].

۵- و از دیگر فضایل عثمان س بیعتی است که رسول خدا ج در بیعت رضوان در صلح حدیبیه (که در سال ششم هجری واقع شد) از طرف عثمان انجام داد، آنجا که مسلمانان با حضرت بیعت کردند که با کسانی که برای زیارت خانه جدا سد راه آنان می‌شوند بجنگند، در حالی که پیامبر ج عثمان س را به مکه فرستاده بود تا با کفار مذاکره کند (و بگوید که مسلمانان به قصد جنگ نیامده‌اند بلکه می‌خواهند خانه‌ی خدا را زیارت کنند. اما خبر رسید که عثمان را کشته‌اند، پیامبر ج با وجود اینکه به قصد جنگ نیامده بود و امکانات آنچنانی به همراه نداشت لکن اعلام جنگ کرد و با کسانی که همراهش بودند و تقریباً ۱۴۰۰ نفر ذکر شده‌اند بیعت مجدد کرد) رسول خدا ج دست راست خود را بر دست چپش زد و فرمود: این هم بیعت عثمان، بخاطر اعتماد زیاد به او که (می دانست) از نخستین بیعت کنندگان است [۲۹]. (بعد از بیعت و قبل از حرکت مسلمانان، از طرف کفار قاصدی آمد و معلوم شد که کشته شدن عثمان شایعه بوده است و بعد از رد و بدل شدن یکی دو قاصد بالاخره بین پیامبر ج و مشرکین قرار داد صلحی بسته شد که مشروح آن در کتب تاریخ آمده است).

۶- دو بار همراه با همسرش رقیه به حبشه هجرت کرد و بار سوم به مدینه منوره هجرت نمود [۳۰].

۷- (فضیلت دیگری افتخار دامادی حضرت رسول ج است) او دو دختر پیامبر ج بنام رقیه و ام کلثوم را به عقد خود در آورد (بعد از فوت رقیه، ام کلثوم را عقد کرد) و پیامبر ج بعد از فوت ام کلثوم فرمود: «لو كانت عندي ثالثة لزوجتكها». «اگر دختر دیگری می‌داشتم او را به عقد تو در می‌آورم».

(در آن موقع فاطمه‌ی زهرا ل همسر علی س بود و زینب هم که به عقد ابوالعاص در آمده بود در جنگ بدر شهید شده بود) و در تاریخ ثبت نشده است که کسی غیر از عثمان س دو دختر پیامبر ج را به زنی گرفته باشد [۳۱].

[۲۴] نگاه: تحفة الأحوذی ۱۰/۱۸۸. [۲۵] نگاه: بخاری ۵/۱۸ (شاید علت اینکه علی س مطرح نشده این است که در آن موقع از سایر خلفاء بسیار جوانتر بوده است). [۲۶] غزوه‌ی تبوک دشوارترین و پر هزینه‌ترین غزوه‌ی رسول خدا ج بود، زیرا در فصل تابستان و ایام خشک‌سالی برای مقابله با لشکر روم در مرزهای سوریه انجام گرفت که پس از دو ماه لشکر اسلام با سربلندی باز گشتند. مترجم. [۲۷] نگاه: مشکاة المصابیح ۳/۲۳۶. [۲۸] یک بار در زمان رسول خدا ج بود آنگاه که تعداد مسلمانان زیاد شد و مسجد گنجایش آنان را نداشت. رسول خدا ج فرمود: هر کس زمین آل فلان را بخرد و به مسجد ضمیمه کند بهتر از آن در بهشت از آن اوست. و عثمان س آن را خرید و به مسجد ملحق نمود. وقتی که شورشیان مصر و کوفه خانه‌ی او را محاصره کرده بودند، به آنها گفت که من این زمین را خریدم. و پیامبر ج وعده‌ی بهشت را به من داد و اینک شما مرا از خواندن نماز در آن منع می‌کنید؟ (التاج ۳/۳۲۹) و اما توسعه دوم در زمان خلافتش بود که آن را از نظر بنا و ساختمان تغییر کلی داد. (فقه السیرة- دکتر رمضان البوطی ص ۱۹۵) مترجم. [۲۹] نگا: مشکاة المصابیح ۳/۲۳۶. [۳۰] بنابراین عثمان س از مهاجرین نخستین است و مشمول آیه‌ی ۱۰۰ سوره‌ی توبه می‌شود که فرمود: ﴿وَٱلسَّٰبِقُونَ ٱلۡأَوَّلُونَ مِنَ ٱلۡمُهَٰجِرِينَ وَٱلۡأَنصَارِ وَٱلَّذِينَ ٱتَّبَعُوهُم بِإِحۡسَٰنٖ رَّضِيَ ٱللَّهُ عَنۡهُمۡ وَرَضُواْ عَنۡهُ وَأَعَدَّ لَهُمۡ جَنَّٰتٖ تَجۡرِي تَحۡتَهَا ٱلۡأَنۡهَٰرُ خَٰلِدِينَ فِيهَآ أَبَدٗاۚ ذَٰلِكَ ٱلۡفَوۡزُ ٱلۡعَظِيمُ١٠٠ [التوبة: ۱۰۰] «پیشگامان نخستین مهاجران و انصار و کسانی که به نیکی روش آنان را در پیش گرفتند و راه ایشان را به خوبی پیمودند، خداوند از آنان خشنود است و ایشان هم از خدا خشنودند و خداوند برای آنان بهشت را آمده ساخته است که در زیر (درختان و کاخهای) آن رودها جاری است و جاودانه در آنجا می‌مانند، این است پیروزی بزرگ و رستگاری ((سترگ))». [۳۱] چه بسا گفته شود که پیامبر ج رقیه و ام کلثوم را قبل از عثمان به عقد پسران ابولهب (عتبه و عتیبه) در آورده بود و این فضیلتی برای آنان نیست. بنابراین، ازدواج عثمان با آنها نیز دلیل بر فضل او نیست. می‌گوییم: ازدواج دختران پیامبر ج با پسران ابو لهب قبل از بعثت بود و فقط عقد محض بود و همسران واقعی آنها نشدند و زمانی که پیامبر ج مبعوث شد و آنان نیز بر کفر خود مصر و باقی ماندند هر دو را طلاق داد. (جای شگفتی است که در این مورد برخی از افراد متعصب ناآگاه برای رد این فضیلت و خویشاوندی عثمان س با پیامبر س گفته‌اند که پیامبر س فقط یک دختر داشته است که آن هم فاطمه ل می‌باشد. در حالی که گذشته از کتب تاریخ، قرآن کریم می‌فرماید: ﴿يَٰٓأَيُّهَا ٱلنَّبِيُّ قُل لِّأَزۡوَٰجِكَ وَبَنَاتِكَ وَنِسَآءِ ٱلۡمُؤۡمِنِينَ يُدۡنِينَ عَلَيۡهِنَّ مِن جَلَٰبِيبِهِنَّ [الأحزاب: ۵۹]. «ای پیامبر، به همسران و دخترانت و زنان مومنین بگو: مقنعه و روسری‌های خود را جمع و جور بر خویش فرو افکنند». و هنگامی که حضرت علی س برای رفع اختلاف و آشوبی که پیش آمده بود به نزد حضرت عثمان س می‌رود در قسمتی از سخنانش چنین می‌گوید: هیچگاه ابوبکر و عمر در انجام نیک از تو سزاوارتر نبودند. تو از نظر خویشاوندی از آن دو نزدیک‌تری. تو از نظر دامادی پیامبر ج به مقامی رسیدی که آنها نرسیده‌اند. نهج البلاغه خطبه‌ی ۱۶۳- ص ۴۴۵ ترجمه محمد علی انصاری – مترجم.