حديث‌ غدير از دو ديدگاه‌

از «حدیث‌ غدیر» دو برداشت‌ متفاوت‌ شده‌ است‌. این‌ برداشت‌ها در واقع‌ ریشه‌ی‌ اختلاف‌ دو دیدگاه‌ در مورد زمان‌ خلافت‌ حضرت‌ علی‌ س به‌ حساب‌ می‌آیند.

یک استنباط‌ (اهل‌ تشیع‌)، حدیث‌ را سندی‌ بر خلافت‌ حضرت‌ علی‌ س ـ بلافاصله‌ پس‌ از رسول‌الله ج ـ می‌داند. در این‌ استنباط‌، لفظ‌ «ولی‌» و «مولی‌» كه‌ در حدیث‌ به‌ كار رفته‌ به‌ معنی‌ متصرَّف‌ در امور (والی‌، امام‌، امیر و...) گفته‌ شده‌ است‌. طبق‌ این‌ نظر، رسول‌ خدا ج در این‌ سخن‌ خواست‌ همین‌ معنا را در حق‌ حضرت‌ علی‌ س برای‌ دیگران‌ اعلام‌ فرماید تا همه‌ این‌ حقیقت‌ را از قبل‌ بدانند و هیچ‌ كس‌ دیگر برای‌ تصدّی‌ این‌ مقام‌ پس‌ از وی‌ كوشش‌ نكند و طمع‌ نداشته‌ باشد. اما بنا به‌ دلایلی‌ و موانعی‌ و بدون‌ این‌كه‌ علی‌ س راضی‌ باشد، پس‌ از رسول‌ خدا ج این‌ مقام‌ به‌ وی‌ نرسید و او پس‌ از طی‌ دوران‌ خلافت‌ سه‌ خلیفه‌، به‌ عنوان‌ خلیفه‌ی‌ چهارم‌ بر این‌ مقام‌ نشست‌.

طبق‌ استنباط‌ و برداشتی‌ دیگر (اهل‌ سنّت‌)، حدیث‌ از بیان‌ خلافت‌ و امامت‌ ساكت‌ و عاری‌ است‌. طبق‌ این‌ برداشت‌، «ولی‌» و «مولی‌» در حدیث‌ به‌ معنی‌ دوست‌ و یاور و سرور است‌ و حدیث‌ از زمره‌ی‌ احادیث‌ حاوی‌ مناقب‌ و فضایل‌ است‌ كه‌ رسول‌ خدا ج درباره‌ی‌ یاران‌ خود، گاه‌ عموماً و گاه‌ خصوصاً بیان‌ می‌فرمود و این‌ حدیث‌ حاوی‌ منقبت‌ و فضیلت‌ خصوصی‌ حضرت‌ علی‌ س می‌باشد و از آن‌ چیزی‌ بیش‌ از این‌ فضیلت‌ مستفاد نمی‌گردد. معتقدان‌ به‌ این‌ عقیده‌ كه‌ اهل‌ سنّت‌ و جماعت‌ ـ بدون‌ استثناء ـ هستند، عقیده‌ دارند كه‌ نه‌ منظور رسول‌ خدا ج بیان‌ خلافت‌ و امامت‌ بلافصل‌ علی‌ س بود و نه‌ اصحاب‌ او كه‌ در عربیت‌ كامل‌ و به‌ سخنان‌ و مقصود نبوی‌ آشنایی‌ صد درصد داشتند، این‌ معنا در ذهن‌شان‌ متبادر شد. حتی‌ خود حضرت‌ علی‌ س نیز از آن‌ سخن‌، چنین‌ چیزی‌ استنباط‌ نكرد.