صفحه نخست فقه و اصول نماز جماعت بعضى از آداب نماز جماعت

بعضى از آداب نماز جماعت

اگر فردى داخل مسجد شد و نماز بر پا بود باید بلا فاصله به إمام اقتداء کند در هر حالیکه إمام بود، حال چه در أول نماز و یا در آخر آن باشد.

أبوهریرةس روایت مى‌کند که رسول اللهص فرمودند: «ِذَا جِئْتُمْ إِلَى الصَّلاَةِ وَنَحْنُ سُجُودٌ فَاسْجُدُوا وَلاَ تَعُدُّوهَا شَيْئًا وَمَنْ أَدْرَكَ الرَّكْعَةَ فَقَدْ أَدْرَكَ الصَّلاَةَ» [۳٩].

«اگر به نماز آمدید و ما را در حال سجـود دیدید شما هم به سجده بروید ولى آن را رکعتى ندانید، و کسی که به یک رکعت از نماز برسد، به نماز جماعت رسیده است».

از إمام چه در تکبیرة الإحـرام و چه در رکوع، و یا رفع از رکوع، و یا سجود، و یا رفع از سجود، و غیره سبقت نگیرید، زیرا این عمل حرام است و رسول اللهص از آن نهى فرموده‌اند.

از أنس بن مالکس روایت است که گفت: «صَلَّى بِنَا رَسُولُ اللَّهِص ذَاتَ يَوْمٍ فَلَمَّا قَضَى الصَّلاَةَ أَقْبَلَ عَلَيْنَا بِوَجْهِهِ فَقَالَ: أَيُّهَا النَّاسُ إِنِّى إِمَامُكُمْ فَلاَ تَسْبِقُونِى بِالرُّكُوعِ وَلاَ بِالسُّجُودِ وَلاَ بِالْقِيَامِ وَلاَ بِالاِنْصِرَافِ فَإِنِّى أَرَاكُمْ أَمَامِى وَمِنْ خَلْفِى» [۴۰].

«روزى رسول اللهص با ما نماز خواند، و وقتى از نماز سلام داد رو به ما کرد و فرمود: اى مردم من إمام شما هستم پس بر من سبقت و پیشى نگیرید، نه در رکوع، و نه در سجود، و نه در بلند شدن از رکوع و سجود، و نه در سلام دادن از نماز، از من سبقت وپیشى نگیرید، من شما را از جلو و پشت سر خود مى‌بینم».

از أبى هریـرهس روایت است که رسول اللهص فرمودند: «أَمَا يَخْشَى أَحَدُكُمْ إِذَا رَفَعَ رَأْسَهُ قَبْلَ الإِمَامِ أَنْ يُحَوِّلَ اللَّهُ رَأْسَهُ رَأْسَ حِمَارٍ» [۴۱].

«آیا یکى از شما که قبل از إمام سرش را از سجده بلند مى‌کند، نمى‌ترسد خداوند سرش را به سر الاغ، و صورت و جسم او را به صورت و جسم الاغ تبدیل کند؟».

و از أبى هریرهس روایت است که رسول اللهص فرمودند: «إنَّمَا جُعِلَ الإِمَامُ لِيُؤْتَمَّ بِهِ فَإِذَا صَلَّى قَائِمًا فَصَلُّوا قِيَامًا وَإِذَا رَكَعَ فَارْكَعُوا وَإِذَا رَفَعَ فَارْفَعُوا وَإِذَا قَالَ سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ فَقُولُوا رَبَّنَا وَلَك الْحَمْدُ وَإِذَا صَلَّى جَالِسًا فَصَلُّوا جُلُوسًا أَجْمَعُونَ» [۴۲].

«إمام براى این است تا از او پیروى و متابعت شود، پس وقتى تکبیرة الإحـرام گفت شما نیز بعد از او تکبیرة الإحرام بگوئید، و اگر به رکوع رفت شما نیز بعد از او به رکوع بروید، و اگر بعد از بلند شدن از رکوع گفت سمع الله لمن حمده شما: ربنا ولک الحمد بگوئید، و اگر به سجده رفت، شما نیز به سجده بروید، و اگر نماز را در حال نشستن خـوانـد شما نیز همگى یتان نماز را در حال نشستن بخوانید».

[۳٩] رواه أبوداود ۱/۵۵۳، صحيح سنن أبي داود حدیث ۸٩۳، ۱/۲۵۲، والدارقطني في السنن ۱/۳۴٧، والبيهقي في الكبرى ۲/۸٩، والحاكم في الـمستدرك ۱/۲۱۶. [۴۰] رواه مسلم في كتاب الصلاة باب ۲۵ تحريم سبق الإمام بالركوع أو السجود ونحوه حديث رقم ۱۱۲ (۴۲۶). [۴۱] متفق علیه. [۴۲] متفق علیه.