صفحه نخست فقه و اصول نماز جماعت بعضى از آداب رفتن به نماز جماعت:

بعضى از آداب رفتن به نماز جماعت:

مستحب است براى کسی که از خـانه خارج شده و به نماز جماعت مى‌رود با وضوء باشد خداوند مى‌فرماید:

﴿إِنَّ ٱللَّهَ يُحِبُّ ٱلتَّوَّٰبِينَ وَيُحِبُّ ٱلۡمُتَطَهِّرِينَ [البقرة: ۲۲۲].

«همانا که خداوند توبه کاران را دوست مى‌دارد، و پاکیزگان را دوست مى‌دارد».

وقتى بطرف مسجد مى‌رود دست‌هاى خود را به داخل هم گره نزد.

رسول اللهص مى‌فرماید:

«إِذَا تَوَضَّأَ أَحَدُكُمْ فَأَحْسَنَ وُضُوءَهُ ثُمَّ خَرَجَ عَامِدًا إِلَى الْمَسْجِدِ فَلاَ يُشَبِّكَنَّ بَيْنَ أَصَابِعِهِ فَإِنَّهُ فِى صَلاَةٍ» [۲۵].

«اگر یکى از شما وضوء گرفت و آن را کامل و تمام کرد سپس بقصد مسجد براى نماز بیرون رفت، بین دو دست خود گره نزند، یعنى داخل هم نکند، زیرا او در حالت اداى نماز مى‌باشد» [۲۶].

مستحب است در حال رفتن به نماز نظیف و پاکیزه بوده خود را شیک کند، زیرا إسلام توصیه مى‌کند به اینکه مسلمان باید منظر او زیبا بوده و از منظر زشت و ناپسند و پلید دورى کند و زیور و زینت دادن خود جزئى از آداب نماز مى‌باشد.

باریتعالى مى‌فرماید:

﴿يَٰبَنِيٓ ءَادَمَ خُذُواْ زِينَتَكُمۡ عِندَ كُلِّ مَسۡجِدٖ وَكُلُواْ وَٱشۡرَبُواْ وَلَا تُسۡرِفُوٓاْۚ إِنَّهُۥ لَا يُحِبُّ ٱلۡمُسۡرِفِينَ ٣١ [الأعراف: ۳۱].

«اى فرزندان آدم در مقام عبادت لباس زینت بپوشید، از نعمت‌هاى خدا بخورید و بیاشامید، و اسراف مکنید که خداوند اسراف کنندگان را دوست نمى‌دارد».

رسول اللهص به مسلمانان این آداب را آموزش مى‌دادند، و به آنان توصیه مى‌فرمودند تا به این آداب عمل کنند و در هیئت و مظهر خود زیبا باشند.

و آنحضرتص مى‌فرمایند:

«لا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ مَنْ كَانَ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالُ ذَرَّةٍ مِنْ كِبْرٍ، فَقَالَ رَجُلٌ: يَا رَسُولَ اللَّهِ، الرَّجُلُ يُحِبُّ أَنْ يَكُونَ ثَوْبُهُ حَسَنًا وَنَعْلُهُ حَسَنًا ؟ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِص: إِنَّ اللَّهَ جَمِيلٌ يُحِبُّ الْجَمَالَ، الْكِبْرُ مَنْ بَطَرَ الْحَقَّ وَغَمَصَ النَّاسَ» [۲٧].

«کسی که در قلب او مثقالى از یک انـدک از کبر و غرور باشد وارد بهشت نمى‌شود، یکى از یاران سؤال کرد: اى پیامبر فردى دوست دارد لباس او خوب و زیبا باشد، و همچنین کفش و پاپوش او زیبا و قشنگ باشد! آن حضرت فرمودند: خداوند زیبا و قشنگ است، و زیبائى و قشنگى را دوست دارد، کبر و غرور نا خوش نودى و عدم رضایت از حق و تحقیر مردم و ناچیز شمردن مردم است».

پس ظرافت و لطافت و زیبائى، و عـدم اسراف و تکلف در آن، و حسن منظر، از آداب إسلام مى‌باشد.

همچنین از آداب رفتن به نماز است که انسان از تمامى عیب‌ها دور بوده خوش بو و دندان‌هاى خود را مسواک بزند.

از أبى هریرهس روایت است که رسول الله فرمودند:

«لَوْلا أَنْ أَشُقَّ عَلَى أُمَّتِي لأَمَرْتُهُمْ بِالسِّوَاكِ عِنْدَ كُلِّ صَلاةٍ» [۲۸].

«اگر ترس از این نبود که بر أمت من مشقت و سختى وارد شود، به آن‌ها أمر مى‌کردم تا در نزد هر نماز دندان‌هاى خود را مسواک بزنند».

و بر إنسان است که از بوهاى بد و ناپسند خوددارى کرده دورى جوید، زیرا دین مبین إسلام کسانى را که پیاز و سیر و یا کرّات و تربچـه بودار خورده‌اند از دخول به مسجد نهى مى‌کند تا اینکه فرشتگان و بردران نمازگذار آن‌ها از بوى بد و ناپسند آنان آزار و أذیت نبینند.

از جابر بن عبداللهس روایت است که رسول اللهص فرمودند:

«من أكل ثوماً أوبصلاً فليعتزلنا وليعتزل مسجدنا وليقعد في بيته» [۲٩].

«کسی که سیر و یا پیاز خورده از ما و از مسجد ما کناره گیرى کرده و در خانه‌اش بنشیند».

و از این بوهاى بد و ناپسند کشیدن سیگار، و چپق، و غلیان است که بوى بد آن از دهان و لباس آن أشخاص بر مى‌خیزد، پس از این کار حرام و بد و ناپسند دورى جوئید، زیرا فرشتگان و مردم از بوى بد آن اذیت وآزار مى‌شوند.

از آداب رفتن به نماز است اینکه اگر اقامه گفته شد باید فرد آرامش خویش را حفظ نماید و در رفتن شتاب نکند.

از أبى هریـرهس روایت است که رسول اللهص فرمودند:

«إِذَا أُقِيمَتِ الصَّلاَةُ فَلاَ تَأْتُوهَا تَسْعَوْنَ، وَأْتُوهَا تَمْشُونَ وَعَلَيْكُمُ السَّكِينَةُ، فَمَا أَدْرَكْتُمْ فَصَلُّوا وَمَا فَاتَكُمْ فَأَتِمُّوا» [۳۰].

«چون نماز اقامه گردید با شتاب به سوى نماز نروید، بلکه با آرامش بروید، پس آنچه از نماز دریافتید بخوانید، و آنچه از شما فوت شد بعد از سلام تکمیل کنید».

همچنین از آداب رفتن به مسجد خواندن أوراد و أذکار وارده در سنت پیامبرص مى‌باشد که مى‌توانید به کتاب أذکار و أوراد مراجعه کنید [۳۱].

و وقتى به مسجد رسیدید پاى راست خود را جلو کرده این دعا را بخوانید:

أولاً: صلوات و درود بر محمدص فرستاده سپس بگوئید: «اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِى ذُنُوبِى وَافْتَحْ لِى أَبْوَابَ رَحْمَتِكَ».

«بار الهى گناهان مرا ببخش و درهاى رحمت خود را بر روى من باز فرما».

و وقتى از مسجد خارج مى‌شوید پاى چپ خود را جلو کرده و صلوات بر محمدص فرستاده بگوئید: «اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِى وَافْتَحْ لِى أَبْوَابَ فَضْلِكَ».

«بار إلهى گناهان مرا ببخش و درهاى فضل و فضیلت خود را بر روى من باز فرما».

و وقتى به مسجد داخل شدید با صداى بلند سلام کرده و قبل از نشستن دو رکعت نماز تحیه مسجد بخوانید.

رسول اللهص مى‌فرماید: «إِذا دَخَلَ أحدُكم الـمسجدَ فليركّعْ ركعتين قبل أن يجلسَ» [۳۲].

«هنگامى که یکى از شما داخل مسجد شد دو رکعت نماز قبل از اینکه بنشیند بخواند».

و بعد از آن در صف أول و دست راست إمام اگر امکان پذیر بود بدون ایجاد مزاحت براى مردم بنشیند، چنانکه رسول اللهص مى‌فرماید:

«إن الله وملائِكَتَهُ يصلُّونَ على مَيَامِن الصُّفُوفِ» [۳۳].

«خداوند و فرشتگان او براى کسانیکه در دست راست إمام هستند طلب مغفرت مى‌کنند».

سپس به ذکر خدا و تلاوت قرآن مشغول شده تا اینکه وقت أداى نماز برسد.

[۲۵] رواه أبوداود ۱/۳۸ حدیث رقم ۵۶۲ (عون الـمعبود) ۲/۲۶۸ ـ ۲۶٩، وصحيح سنن أبيداود ۱/۱۶۸. [۲۶] زیرا گره زدن بین دست‌ها از صفات تنبلى و کسالت مى‌باشد. [۲٧] رواه مسلم في كتاب الإيمان حدیث رقم ٩۱. [۲۸] متفق علیه. [۲٩] متفق علیه. [۳۰] رواه مسلم في كتاب الـمساجد ۱/۴۲۰ باب ۳۸ حدیث ۶۰۲. [۳۱] مانند کتاب الأذكار إمام نووی، وحصن المسلم، وغیر از این‌ها. [۳۲] متفق علیه. [۳۳] رواه أحمد وأبوداود حدیث ۶٧۶، ۲/۳٧۲، وصحيح سنن أبيداود ۱/۱٩٩، وانظر فتح الباري ۲/۲۱۳، سنن الكبرى للبيهقي ۳/۱۰۳، والترغيب والترهيب ۱/۳۲۰، وغیرهم.