نتيجه‌گيري

این بود چند تا روایت از کتب معتبر و متنوع که در علوم رجال و فقه و فرق بود، بخاطر آنکه مطلب زیاد طولانی نشود از روایات بی‌شمار دیگری که در کتب مختلف وجود دارد صرف نظر کردیم، که همه آنها شخصیتی را ثابت می‌کنند که اسمش عبد الله بن سبأ است، بعد از این دیگر ممکن نیست که از وجود او منکر شویم خصوصا اینکه امیرالمؤمنین÷ او را به خاطر مقوله کفرآمیزی که گفته بود عذاب داد، معنای این سخن آن است که حضرت امیرالمؤمنین، عبد الله بن سبأ را دیده است، و این خود برای اثبات شخصیت او کافیست که دیگر جای انکار باقی نمی‌ماند.

آنچه از نصوص گذشته برمی‌آید این است:

۱- اثبات شخصیت ابن سبأ ووجود فرقه‌ای که او را یاری می‌کردند، و حرف او را می‌زدند که این فرقه «سبائیت» نام دارد.

۲- ابن سبا، مردی یهودی بود که مدعی اسلام شد، گرچه او تظاهر به اسلام نمود، اما حقیقت این است که او بر یهودیتش باقی ماند و بر اساس آن سمپاشی کرد.

۳- او اولین کسی بود که بدعت طعن بر ابوبکر و عمر و دیگر صحابه -رضوان الله علیهم- را اختراع نمود.

۴- او اولین کسی بود که از امامت امیر المؤمنین ÷ سخن گفت.

۵- و او اولین کسی بود که مدعی شد امیر المؤمنین وصی پیامبر ص است.

طبعا این مقوله را از یهودیت نقل کرده بود وچنین وانمود می‌کرد که گویا با اهل بیت علیهم السلام محبت دارد، لذا به ولایت آنان و بیزاری از دشمنانشان -که گویا صحابه پیامبر بودند- دعوت می‌کرد.

بنابراین، عبد الله بن سبأ یک شخصیت حقیقی است که نمی‌توان انکارش کرد و نه از کنارش به آسانی گذشت لذا با صراحت در کتب و مصادر معتبر ما از او سخن رفته است، برای اطلاع و آشنائی بیشتر با ابن سبأ می‌توانید به کتب ذیل مراجعه فرماید:

غارات ثقفی، رجال طوسی، رجال حلی، قاموس الرجال تستری، دائرة المعارف اعلمی حائری موسوم به مقتبس الاثر، الکنی و الالقاب از عباس قمی، حل الاشکال بن طاووس، رجال بن داود، تحریر طاووسی، مجمع الرجال قهبائی، نقد الرجال تفرشی، جامع الرواة مقدسی اردبیلی، مرآة الانوار محمد بن طاهر عاملی و مناقب آل ابی طالب از ابن شهر آشوب.

اینها -که البته نمونه است و نه حصر- و تعداد کثیری از دیگر مصادر معتمد ما همگی اتفاق دارند که ابن سبأ یک شخصیت واقعی است که هرگز نمی‌توان از تاریخ حذفش کرد، ولی تعجب می‌کنم که علمای معاصر ما امثال مرتضی عسکری و محمد جواد مغنیه و دیگران چرا اصرار دارند که از وجود ابن سبأ منکر شوند؟ در حالی که ادعای آنان کاملا بی‌اساس است.