صفحه نخست عقاید (کلام) دفاع از آل و اصحاب پیامبر استدلال تیجانی به حدیث «من كنت مولاه فعلي مولاه»

استدلال تیجانی به حدیث «من كنت مولاه فعلي مولاه»

تیجانی در ص۱٧۴ یکی دیگر از احادیثی که اطاعت از علی را واجب می‌کند، حدیث زیر را آورده است و می‌گوید:

(ت- حدیث: «هر کس که من مولای او باشم علی هم مولای اوست، بار خدایا، هرکه علی را دوست دارد، دوست بدار، و هر که او را دشمن بدارد دشمن بدار، و یاری کن کسی که علی را یاری می کند، و شکست بده کسی که او را شکست می‌دهد، و همواره حق را همراه او بگردان به هر جا می‌رود.»

او در استدلال به این حدیث می‌گوید: «این حدیث به تنهایی در رد گمانهای مقدم بودن ابوبکر، عمر و عثمان بر کسی که پیامبر ج او را ولی مؤمنان بعد از خودش گذاشته است کافی است و به گفته کسانی که حدیث را به خاطر حفظ احترام اصحاب به معنای دوست و کمک تأویل کرده و از معنای اصلی خودش که پیامبر ج قصد کرده است منحرف کرده نباید توجه کرد، چون پیامبر ج وقتی در آن هوای گرم بلند شد و خطبه خواند و فرمود: آیا گواهی نمی‌دهید که من برای مؤمنان از خودشان سزاوارتر هستم؟ گفتند: چرا ای رسول خدا ج، در این هنگام فرمود: پس هرکس که من مولای او هستم، این علی هم مولای اوست. و این حدیث، نص صریح بر استخلاف و جانشینی علی بر امت پیامبر ج است».

در جواب گوییم: رد بر استدلال به این حدیث و نقل سخنان اهل علم در معنای این حدیث گذشت، در آنجا بیان شد که هیچ حجتی برای تیجانی در برتری دادن علی بر دیگر صحابه و جانشینی او نیست. همچنین بیان شد که موالات مذکور در حدیث همان موالات اسلامی است که ضد دشمنی و عداوت است، و این ولایت در میان مؤمنان وجود دارد. ‌خداوند می فرمایند: ﴿وَٱلۡمُؤۡمِنُونَ وَٱلۡمُؤۡمِنَٰتُ بَعۡضُهُمۡ أَوۡلِيَآءُ بَعۡضٖۚ [التوبة: ٧۱].

«مردان و زنان مومن اولیای همدیگر هستند».

و خداوند ولی همگی آن‌هاست و پیامبر ج نیز ولی مومنان است، همچنان که خداوند می‌فرماید: ﴿إِنَّمَا وَلِيُّكُمُ ٱللَّهُ وَرَسُولُهُۥ وَٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ [المائدة: ۵۵].

«بی‌تردید ولی شما، خداوند و پیامبران او و کسانی که ایمان آورده‌اند هستند».

در عین حال اختلاف نظر علما در مورد صحت حدیث گذشت و حدیث مذکور تنها این عبارت بود: «هرکس که من مولای اویم علی مولای اوست.» اما اضافاتی که مؤلف آن را آورده است باطل بوده و علما آن را انکار و خاطر نشان کرده‌اند که این‌ها به حدیث اضافه شده است. شیخ الاسلام ابن‌تیمیه می‌گوید: و اما قسمت افزوده شده [به حدیث] که عبارت است از: «خدایا دوست بدار آنکه او را دوست می‌دارد و دشمن بدار آن که او را دشمن می‌دارد.» بدون تردید کذب محض است. و اثرم در سنن خودش از احمد نقل می‌کند که عباس از او درباره حسین اشقر پرسید و اینکه او دو حدیث را روایت کرده است: یکی، گفته او به علی س: که برائت از من به تو عرضه می شود، پس آن موقع برائت مجو، و دیگری، بار خدایا دوست بدار آن که او را دوست می دارد و دشمن بدار آن که او را دشمن می دارد. ابوعبدالله شدیدا آن را انکار کرده‌ و تردیدی نداشته که هر دو کذب است. [۸٩۵]

ابن تیمیه/ در یکی از فتواهایش می‌گوید: «اما حدیث (من کنت مولاه فعلی مولاه اللهم وال من والاه الخ» هرکس را که من مولای او هستم علی هم مولای اوست. بارخدایا، دوست بدار آن کس که او را دوست می دارد … الخ) در هیچکدام از کتب و منابع اصلی جز ترمذی نیامده و در آن جز عبارت (کسی را که من مولای او هستم علی نیز مولای اوست) وجود ندارد و اما اضافه آن در حدیث وجود ندارد و از امام احمد درباره آن پرسیده شد در جواب گفت که این، اضافه کوفیان است.»

[۸٩۵] منهاج السنة ٧/۳۱٩