صفحه نخست حدیث و سنت فیض الباری شرح مختصر صحیح البخاری- جلد سوم ۱۸- باب: التَّلْبِیَةِ إِذَا انْحَدَرَ فِي الوَادِ...

۱۸- باب: التَّلْبِیَةِ إِذَا انْحَدَرَ فِي الوَادِي
باب [۱۸]: تلبیه گفتن هنگام سرازیر شدن در وادی

٧۸۸- عَن ابْنِ عَبَّاسٍ ب، قَالَ: قَالَ النَّبِيُّ ج: «أَمَّا مُوسَى كَأَنِّي أَنْظُرُ إِلَيْهِ إِذْ انْحَدَرَ فِي الوَادِي يُلَبِّي» [رواه البخاری: ۱۵۵۵].

٧۸۸- از ابن عباسب روایت است که گفت: پیامبر خدا ج فرمودند:

«... هرچه که موسی÷ است، گویا همین حالا به طرفش نگاه می‌کنم که در همین وادی سرازیر گشته و تلبیه می‌گوید» [۱۱۳].

[۱۱۳] از احکام و مسائل متعلق به این حدیث آنکه: ۱) تلبیه گفتن در هنگام سرازیر شدن به سرا شیبی، و بالا شدن به بلندی سنت است. ۲) در اینکه پیامبر خدا ج موسی÷ را چگونه دیده‌اند، دو نظر وجود دارد، اول آنکه موسی÷ در زمان حیات پیامبر خدا ج به طور حقیقی حج کرده است، و پیامبر خدا ج در عالم کشف او را در آن حالت و در آن مکان دیده‌اند، زیرا انبیاء الله زنده‌اند، و می‌خواهند همیشه در عبادت خداوند متعال باشند، چنان‌چه در صحیح مسلم آمده است که پیامبر خدا ج فرمودند: «موسی÷ را دیدم که در قبر خود نماز می‌خواند». ونظر دوم آن است که موسی÷ در حالت حیات عادی خود حج کرده است، و حالت حج کردن موسی÷ برای پیامبر خدا ج بیان گردیده است، و این توصیف آن‌چنان دقیق بوده است که گویا پیامبر خدا ج به طرف موسی÷ نگاه می‌کنند.