ماده دوم‏: فضیلت جهاد:

درباره فضیلت جهاد و شهید شدن در راه خدا آیات و احادیث قدسى و احادیث صحیحى وارد شده که با توجه به آن‌ها مى‏توان جهاد را از بزرگ‌ترین وسایل قرب با خدا و از بهترین عبادت‏ها دانست. به نمونه‏اى از آنچه که در این مورد آمده است توجه کنید: ﴿إِنَّ ٱللَّهَ ٱشۡتَرَىٰ مِنَ ٱلۡمُؤۡمِنِينَ أَنفُسَهُمۡ وَأَمۡوَٰلَهُم بِأَنَّ لَهُمُ ٱلۡجَنَّةَۚ يُقَٰتِلُونَ فِي سَبِيلِ ٱللَّهِ فَيَقۡتُلُونَ وَيُقۡتَلُونَۖ وَعۡدًا عَلَيۡهِ حَقّٗا فِي ٱلتَّوۡرَىٰةِ وَٱلۡإِنجِيلِ وَٱلۡقُرۡءَانِۚ وَمَنۡ أَوۡفَىٰ بِعَهۡدِهِۦ مِنَ ٱللَّهِۚ فَٱسۡتَبۡشِرُواْ بِبَيۡعِكُمُ ٱلَّذِي بَايَعۡتُم بِهِۦۚ وَذَٰلِكَ هُوَ ٱلۡفَوۡزُ ٱلۡعَظِيمُ ١١١ [التوبة: ۱۱۱]. «خداوند جان‏ و مال مؤمنان را در برابر بهشت خریده است. آنان در راه اللّه جهاد مى‏کنند، مى‏کشند و کشته مى‏شوند، این وعده به حق خداوند است در تورات، انجیل و قرآن، چه کسى بهتر از خداوند به وعده خود وفا مى‏کند؟ پس خوشحال و شادمان باشید بخاطر معامله‏اى که با خدا انجام داده‏اید. آرى، این است پیروزى بزرگ». و ﴿ إِنَّ ٱللَّهَ يُحِبُّ ٱلَّذِينَ يُقَٰتِلُونَ فِي سَبِيلِهِۦ صَفّٗا كَأَنَّهُم بُنۡيَٰنٞ مَّرۡصُوصٞ ٤ [الصف: ۴]. «خداوند دوست مى‏دارد آن مؤمنان را که صف بسته براى خدا جهاد مى‏کنند و مانند دیوار آهنین در برابر دشمن ایستاده‏اند». ﴿ يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ هَلۡ أَدُلُّكُمۡ عَلَىٰ تِجَٰرَةٖ تُنجِيكُم مِّنۡ عَذَابٍ أَلِيمٖ ١٠ تُؤۡمِنُونَ بِٱللَّهِ وَرَسُولِهِۦ وَتُجَٰهِدُونَ فِي سَبِيلِ ٱللَّهِ بِأَمۡوَٰلِكُمۡ وَأَنفُسِكُمۡۚ ذَٰلِكُمۡ خَيۡرٞ لَّكُمۡ إِن كُنتُمۡ تَعۡلَمُونَ ١١ يَغۡفِرۡ لَكُمۡ ذُنُوبَكُمۡ وَيُدۡخِلۡكُمۡ جَنَّٰتٖ تَجۡرِي مِن تَحۡتِهَا ٱلۡأَنۡهَٰرُ وَمَسَٰكِنَ طَيِّبَةٗ فِي جَنَّٰتِ عَدۡنٖۚ ذَٰلِكَ ٱلۡفَوۡزُ ٱلۡعَظِيمُ ١٢ [الصف: ۱۰-۱۲]. «اى، اهل ایمان شما را به تجارتى که از عذاب‏ دردناک نجات مى‏دهد، راهنمائى نکنم؟ (و آن این است) که بر خدا و رسولش ایمان بیاورید و با جان و مال در راه خدا جهاد کنید، اگر علم دارید، این (جهاد) براى شما بهتر است، خداوند گناهان شما را مورد مغفرت قرار مى‏دهد و شما را به بهشتى که زیر درخت‌هاى آن نهرها جریان دارند، مى‏رساند، و منازل مسکونى زیبائى که در باغ‌هاى همیشه جاودان ساخته شده‏اند به شما خواهد داد. و همین است پیروزى بس بزرگ». و درباره شهداء راه خدا قرآن چنین گفته است: ﴿وَلَا تَحۡسَبَنَّ ٱلَّذِينَ قُتِلُواْ فِي سَبِيلِ ٱللَّهِ أَمۡوَٰتَۢاۚ بَلۡ أَحۡيَآءٌ عِندَ رَبِّهِمۡ يُرۡزَقُونَ ١٦٩ فَرِحِينَ بِمَآ ءَاتَىٰهُمُ ٱللَّهُ مِن فَضۡلِهِۦ [آل‌عمران: ۱۶٩-۱٧۰]. «آنانى را که در راه خدا کشته شده‏اند مرده نپندارید، بلکه آنان زنده هستند و از نزد خداى خود روزى مى‏خورند. و به آنچه که خداوند به آنان تفضل فرموده، شادمانند».

از رسول ‏اللّهص درباره بهترین مردم سوال شد. فرمود: بهترین مردم در درجه نخست مسلمانى است که با مال و جان خود در راه اللّه جهاد مى‏کند، بعد مؤمن و مسلمانى است که در دره‏اى زندگى مى‏کند و به عبادت خداوند مشغول است و مردم از شر او در امان هستند. (متفق علیه). و مى‏فرماید: «مَثَلُ الْمُجَاهِدِ فِى سَبِيْلِ للّهِ، وَللّهُ أَعْلَمُ بِمَنْ يُجَاهِدُ فِى سَبِيْلِهِ كَمَثَلِ الصَّائِمِ الْقَائِمِ» (ابن ماجه). «مجاهد در راه خدا (خداوند بهتر مى‏داند چه کسى در راه او جهاد مى‏کند) مانند شب زنده‏دار و روزه‏دارى است که از عبادت احساس خستگى نمى‏کند». رسول‏ اللّهص خطاب به شخصى که درباره عملى که با جهاد برابرى کند پرسید، فرمود: «لَا أَجِدُ» یعنى عملى که با جهاد برابرى کند وجود ندارد. بعد رسول‏ اللّهص خطاب به همان شخص فرمود: «هَلْ تَسْتَطِيعُ إِذَا خَرَجَ الْمُجَاهِدُ أَنْ تَدْخُلَ مَسْجِدَكَ فَتَقُومَ وَلاَ تَفْتُرَ وَتَصُومَ وَلاَ تُفْطِرَ» (بخاری). «آیا زمانى که مجاهد براى جهاد مى‏رود، تو مى‏توانى تا او برگردد در مسجد رفته و مداوم در نماز باشى یا روزه بگیر و افطار نکنى؟» آن شخص گفت: «وَمَنِ يَسْتَطِيْعُ ذَلِكَ»؟ چه کسى خواهد توانست چنین کند؟ همچنین فرموده است: «وَالَّذِى نَفْسِى بِيَدِهِ لاَ يُكْلَمُ أَحَدٌ فِى سَبِيلِ اللَّهِ - وَاللَّهُ أَعْلَمُ بِمَنْ يُكْلَمُ فِى سَبِيلِهِ - إِلاَّ جَاءَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَاللَّوْنُ لَوْنُ الدَّمِ وَالرِّيحُ رِيحُ الْمِسْكِ» (بخاری). «سوگند به ذات یگانه خدا که جان من در اختیار او است، هرکس در راه خدا مجروح شود، (خدا بهتر مى‏داند چه کسى در راه او مجروح مى‏شود) روز قیامت در حالتى مى‏آید، که رنگ، رنگ خون است اما بوى آن، بوى مشک و گلاب است». و مى‏فرماید: «مَنْ مَاتَ وَلَمْ يَغْزُ، وَلَمْ يُحَدِّثْ نَفْسَهُ بالغَزْوِ، مَاتَ عَلَى شُعْبَةٍ مِنَ النِّفَاقِ» (مسلم). «هرکس بمیرد بدون اینکه به جهاد رفته باشد یا بدون اینکه فکر جهاد در سرش باشد، موتش، موت منافق خواهد بود». و مى‏فرماید: «وَالَّذِى نَفْسِى بِيَدِهِ لَوْلاَ أَنَّ رِجَالاً مِنَ الْمُؤْمِنِينَ لاَ تَطِيبُ أَنْفُسُهُمْ أَنْ يَتَخَلَّفُوا عَنِّى وَلاَ أَجِدُ مَا أَحْمِلُهُمْ عَلَيْهِ مَا تَخَلَّفْتُ عَنْ سَرِيَّةٍ تَغْزُو فِى سَبِيلِ اللَّهِ وَالَّذِى نَفْسِى بِيَدِهِ لَوَدِدْتُ أَنِّى أُقْتَلُ فِى سَبِيلِ اللَّهِ ثُمَّ أُحْيَا ثُمَّ أُقْتَلَ ثُمَّ أُحْيَا ثُمَّ أُقْتَلَ ثُمَّ أُحْيَا ثُمَّ أُقْتَلَ». (بخاری). «سوگند به خدا که جان من در دست او است اگر افرادى از مؤمنان که جدا شدن از من را دوست ندارند و من توان آمادگى و تجهیز آنان را ندارم، نمى‏بودند، من از هیچ دسته‏اى که در راه خدا جهاد کند، باز نمى‏ماندم. سوگند به همان خدا که جان من در دست اوست، دوست دارم که در راه خدا کشته بشوم، آنگاه دوباره زنده شوم، و باز کشته بشوم و تا چندین بار» و مى‏فرماید: «ما اغْبَرَّتْ قَدَمَا عَبْدٍ في سَبيلِ اللهِ فَتَمَسَّهُ النَّارُ» (بخاری). «پاهاى هرکس که در راه خدا غبارآلود شوند، آتش دوزخ به آن‌ها نمى‏رسد». و مى‏فرماید: «مَا أَحَدٌ يَدْخُلُ الْجَنَّةَ يُحِبُّ أَنْ يَرْجِعَ إِلَى الدُّنْيَا وَلَهُ مَا عَلَى الأَرْضِ مِنْ شَىْءٍ، إِلاَّ الشَّهِيدُ، يَتَمَنَّى أَنْ يَرْجِعَ إِلَى الدُّنْيَا فَيُقْتَلَ عَشْرَ مَرَّاتٍ، لِمَا يَرَى مِنَ الْكَرَامَةِ» (متفق علیه). «بجز شهداء هیچکس بعد از رفتن به بهشت، آرزوى برگشتن به دنیا را ندارند شهداء بخاطر کرامتى که در برابر شهادت دارند، آرزو مى‏کنند که به دنیا برگردند و بار بار کشته شوند و زنده شوند».