صفحه نخست عقاید (کلام) روش زندگی مسلمان ماده نهم‏: مبطلات روزه:‏

ماده نهم‏: مبطلات روزه:‏

۱- رسیدن هر گونه مایع در شکم از راه بینى، مانند چکاندن قطره در بینى، یا از راه چشم و گوش به همان صورت یا از راه دبر یا از راه فرج.

۲- رسیدن آب در شکم در صورت مبالغه در مضمضه و استنشاق، در وضوء.

۳- بیرون آمدن منى بوسیله ادامه نگاه به بیگانه یا ادامه اندیشیدن در باره جماع و آمیزش جنسى یا بوسیله بوسه گرفتن و بازى کردن با همسر.

۴- استفراغ عمدى و با اراده: رسول للّهص مى‏فرماید: «مَنْ اِسْتَقَاءَ فَلْيَقْضِ» «هرکس عمدا قى کند روزه‏اش را قضا آورد». البته اگر حالت تهوع غلبه پیدا کند و روزه‏دار بدون اختیار قى کند، روزه فاسد نمى‏شود.

۵- خوردن، نوشیدن و آمیزش جنسى در صورت اجبار و اکراه.

۶- خوردن، نوشیدن، جماع کردن به گمان اینکه شب باقى است و سپس متوجه شوند که بعد از طلوع فجر بوده است.

٧- خوردن، نوشیدن و جماع کردن بگمان اینکه افطار فرا رسیده در حالى که چنین نبوده و برایش ثابت شود که این عمل در روز انجام گرفته است.

۸- رسیدن آنچه که خوردنى و نوشیدنى نیست در شکم از راه دهان، مانند فرو بردن چیزى، زیرا از حضرت ابن عباسب مروى است مى‏فرماید: «اَلصَّوْمُ لِمَا دَخَلَ وَلَيْسَ لِمَا خَرَجَ» «یعنى روزه از آنچه که داخل مى‏شود مى‏شکند نه از آنچه که بیرون مى‏آید».

٩- ترک نیت روزه هرچند که بدون خوردن و آشامیدن باشد.

۱۰- مرتد شدن اگر بار دیگر به اسلام برگردد و مسلمان شود، خداوند مى‏فرماید: ﴿لَئِنۡ أَشۡرَكۡتَ لَيَحۡبَطَنَّ عَمَلُكَ وَلَتَكُونَنَّ مِنَ ٱلۡخَٰسِرِينَ [الزمر: ۶۵]. «اگر شرک کردى، تمام اعمال انجام گرفته بهدر خواهد رفت و از خسارت زدگان خواهى شد».

همه این مبطلات روزه را باطل کرده و قضا آوردن همان یک روز را واجب مى‏گردانند و کفاره ندارند. کفاره فقط در دو صورت واجب مى‏گردد:

۱- آمیزش جنسى بدون اجبار: از حضرت ابو هریرهس مروى است، مى‏گوید: شخصى نزد رسول للّهص آمد و گفت: اى پیامبر هلاک شدم. رسول للّهص فرمود: «چه چیز تو را هلاک کرده است؟» گفت: در حالت روزه با همسرم آمیزش جنسى کردم. رسول للّهص فرمود: «آیا مى‏توانى گردنى را آزاد کنى؟» گفت: خیر، فرمود: «آیا مى‏توانى ۶۰ مسکین را تغذیه کنى؟» گفت: خیر، و بعد نشست. دیرى نگذشت که کیسه خرما به محضر رسول للّهص آورده شد. پیامبرص فرمود: «این خرماها را بگیر و صدقه کن». گفت: آیا فقیرتر از ما کسى هست؟ بخدا سوگند درمیان این دو کوه مدینه کسى محتاج‏تر و نیازمندتر از ما وجود ندارد؟ رسول للّهص تبسم کرد و دندان‌هاى مبارکش ظاهر شدند، فرمود: «برو، این خرماها را به زن و فرزندانت بده‏». (متفق علیه).

۲- خوردن و نوشیدن بدون عذر موجه: در حدیث آمده است. شخصى در رمضان افطار نمود. رسول للّهص امر کرد تا کفاره دهد، از ابوهریره‏س مروى است، شخصى نزد رسول للّهص آمد و گفت: روزى عمدا یعنى بدون عذر در ماه مبارک رمضان افطار نمودم، رسول للّهص فرمود: «غلامى آزاد کن، یا دو ماه متوالى روزه بگیر و یا ۶۰ مسکین را طعام بده» (متفق علیه).

آنچه که براى روزه‏دار مباح است:‏

کارهائى که روزه‏دار مى‏تواند آن‌ها را انجام دهد عبارت‏اند:

۱- مسواک زدن در طول روز البته امام احمد مسواک زدن بعد از زوال را مکروه مى‏داند.

۲- سرد نگاه داشتن بدن بوسیله آب چه بصورت ریختن آب بر بدن باشد یا بصورت غوطه خوردن در آب.

۳- خوردن، نوشیدن و جماع در شب تا قبل از طلوع فجر.

۴- مسافرت براى انجام کارهاى مباح ولو اینکه بداند که سفرش وى را مجبور به افطار مى‏کند.

۵- مداوا بوسیله هر داروى حلال که به شکم نرسد حتى آمپول بشرط اینکه تغذیه یا تقویتى نباشد.

۶- جویدن طعام براى نوزاد، اگر لازم باشد بشرط اینکه چیزى در شکم جونده داخل نشود.

٧- استفاده از انواع خشبوئى‏ها، این امور بخاطر این مباح‏اند که از شارع در این خصوص نهى و منع وارد نشده است.

روزه‏دار در انجام امور زیر مؤاخذه نمى‏شود

۱- فرو بردن و بلعیدن آب دهن خود.

۲- استفراغ مکرر بشرط اینکه بعد از رسیدن در دهن چیزى به شکم برنگردد.

۳- رفتن مگس در گلو بدون اختیار.

۴- رفتن گرد و غبار و کلیه دودهائى که اجتناب از آن‌ها ممکن نباشد به داخل گلو.

۵- صبح کردن در حالت جنابت، گرچه تمام روز در حالت جنبى سپرى شود.

۶- احتلام: روزه‏دار اگر احتلام شود، روزه‏اش فاسد نیست و قضائى ندارد. در حدیث آمده است: «سه نفر مرفوع القلم‏اند. یعنى در برابر اعمالشان مأخوذ نیستند: ۱- دیوانه تا بهوش نیامده باشد. ۲- شخص خواب تا بیدار نشده است. ۳- طفل تا به سن بلوغ نرسیده است».

٧- خوردن و نوشیدن به فراموشى: البته نزد امام مالک، روزه فرض در صورت خوردن و نوشیدن به فراموشى قضا دارد اما نفل قضا آورده نشود. در حدیث آمده است، رسول اللّه مى‏فرماید: «مَنْ نَسِيَ وَهُوَ صَائِمٌ، فَأَكَلَ أَوْ شَرِبَ، فَلْيُتِمَّ صَوْمَهُ، فَإِنَّمَا أَطْعَمَهُ اللَّهُ وَسَقَاهُ» (متفق علیه). «هرکس در حالت روزه به فراموشى بخورد و بنوشد، روزه‏اش را ادامه دهد، همانا خداوند او را اطعام کرده و نوشانده است». در حدیثى دیگر آمده است «مَنْ أَفْطَرَ فَى رَمَضَانَ نَاسِيًا فَلَا قَضَاءَ عَلَيْهِ وَلَا كَفَارَةَ» (دار قطنی). «هرکس در رمضان به فراموشى افطار کند، قضاء و کفاره بر وى نیست».