ج) فریب:‏

مسلمان به تبعیت از فرمان خداوند، خود را خیرخواه انسان‌ها مى‏داند و با این حس خیرخواهى به زندگى‏اش ادامه مى‏دهد. بنابراین کسى را فریب نمى‏دهد، خیانت روا نمى‏دارد و با کسى بدعهدى و خلف وعده نمى‏کند، زیرا همه این خصلت‏ها نکوهیده‏اند، چیزهاى نکوهیده و بد نمى‏تواند اخلاق مسلمان باشد. زیرا پاکى نفس مؤمن که برگرفته از ایمان و اعمال نیکوى او است با این گونه خصلت‏ها منافات دارد.

جلوه‏هاى فریب‏کارى بشرح زیر مى‏باشند:

۱- کار زشت و بد براى برادر مسلمان زیبا جلوه داده شود تا او گرفتار بدى و فساد گردد.

۲- ظاهر و صورت کالا زیبا معرفى شود ولى باطن و نقص و عیوب آن کتمان شود.

۳- بمنظور فریب دادن برادر مسلمان، خلاف آنچه که در نیت و باطن است، ظاهر کرده شود.

۴- با سخن چینى، مال، فرزند، عیال، دوست و خادم، برادر مسلمان علیه او شورانیده شود.

۵- در حفاظت نفس و مال و کتمان سِرّ با وى عهد و پیمان بندد و بعدا عهدشکنى نماید.

مسلمان در اجتناب از فریب کارى، بد عهدى و خیانت خود را مطیع حکم خداوند مى‏داند. زیرا این هر سه خصلت در پرتو کلام خداوند و سنت رسول اللّهص حرام قرار داده شده‏اند، خداوند مى‏فرماید: ﴿وَٱلَّذِينَ يُؤۡذُونَ ٱلۡمُؤۡمِنِينَ وَٱلۡمُؤۡمِنَٰتِ بِغَيۡرِ مَا ٱكۡتَسَبُواْ فَقَدِ ٱحۡتَمَلُواْ بُهۡتَٰنٗا وَإِثۡمٗا مُّبِينٗا ٥٨ [الأحزاب: ۵۸]. «آنان که زنان و مردان مسلمان و مؤمن‏ را بدون دلیل مورد اذیت و آزار قرار مى‏دهند، همانا مرتکب بهتان و گناه عظیم شده‏اند». و مى‏فرماید: ﴿فَمَن نَّكَثَ فَإِنَّمَا يَنكُثُ عَلَىٰ نَفۡسِهِۦ [الفتح: ۱۰]. «هرکس نقض عهد کند، ضرر آن متوجه خود او مى‏شود»، و مى‏فرماید: ﴿وَلَا يَحِيقُ ٱلۡمَكۡرُ ٱلسَّيِّئُ إِلَّا بِأَهۡلِهِۦ [فاطر: ۴۳]. «ضرر حیله و مکر بد به مکار بر مى‏گردد». رسول اکرمص مى‏فرماید: «من خيب فليس منا» «هرکس، همسر، خادم، غلام کسى را علیه او بشوراند و کارى کند که میان آن‌ها دشمنى و عداوت پیدا شود، از ما مسلمانان نیست». و مى‏فرماید: چهار خصلت اینطورند که در هر شخص یافته شوند، او به تمام معنى منافق است و اگر در شخصى یک خصلت از آن‌ها دیده شود، در او یک علامت نفاق وجود دارد، مگر اینکه آن را ترک کند. آن چهار خصلت از این قراراند:

۱- خیانت در امانت. ۲- دروغ در سخن. ۳- وعده خلافى، ۴- ناسزاگوئى در خصومت. (متفق علیه). در حدیثى آمده است: رسول اکرمص روزى از کنار توده غله‏اى عبور نمود، دست مبارک را داخل آن‌ها برد، دستش خیس شد. از مالک گندم پرسید، این ترى از کجا است؟ مالک گفت: در اثر بارندگى آن‌ها خیس شده‏اند. رسول اکرمص فرمود: گندم‏هاى خیس شده را چرا بالا نگذاشتى تا مردم آن‌ها را ببینند؟ و فرمود: هرکس ما را فریب دهد از ما نیست. (مسلم).