ب) حسادت:‏

و تا زمانى که مسلمان در صدد خیر و نفع همگان باشد و دیگران رابر خود مقدم بدارد، نمى‏تواند حسد بورزد، زیرا حسد با خیرخواهى و ایثار منافات دارد.

مسلمان از حسد متنفر است و حسد را ملعون مى‏داند زیرا حسد در واقع نوعى خورده‏گیرى و اعتراض نسبت به تقسیم خداوند مى‏باشد، خداوند مى‏فرماید: ﴿أَمۡ يَحۡسُدُونَ ٱلنَّاسَ عَلَىٰ مَآ ءَاتَىٰهُمُ ٱللَّهُ مِن فَضۡلِهِۦ [النساء: ۵۴]. «آیا بر مردم حسد مى‏برید در برابر آنچه که خداوند از فضل و کرم خود به آنان عنایت فرموده است»؟ در جاى دیگرى مى‏فرماید: ﴿أَهُمۡ يَقۡسِمُونَ رَحۡمَتَ رَبِّكَۚ نَحۡنُ قَسَمۡنَا بَيۡنَهُم مَّعِيشَتَهُمۡ فِي ٱلۡحَيَوٰةِ ٱلدُّنۡيَاۚ وَرَفَعۡنَا بَعۡضَهُمۡ فَوۡقَ بَعۡضٖ دَرَجَٰتٖ لِّيَتَّخِذَ بَعۡضُهُم بَعۡضٗا سُخۡرِيّٗا [الزخرف: ۳۲]. «آیا آنان رحمت پروردگارت را تقسیم مى‏کنند؟ ما زیستمایه آنان را در زندگى دنیا بین آنان تقسیم کرده‏ایم. و در مرتبت برخى از آنان را بر برخى دیگر برتر گردانده‏ایم تا برخى از آنان برخى دیگر را به خدمت گیرد».

حسد بر دو قسم است:‏

اول: اینکه آنچه از نعمت‏هایى که خداوند به کسى داده است، مانند، مال، علم، عزت و کرامت و قدرت و غیره حاسد آرزوى زوال این نعمت‏ها را در دل و مغز خود پرورانده و تمنا مى‏کند که این نعمت‌ها به خود او داده شود.

دوم: که بدتر از آنست، اینکه آرزوى زوال نعمت‏ها را مى‏کند بدون اینکه حصول آن‌ها را براى خود خواستار شود. غبطه یعنى آرزوى حصول و دست‏یابى به نعمت‏هایى که به دیگران داده شده است بدون آرزوى حرمان دیگران. بنابراین غبطه با حسد فرق دارد حتى در برخى موارد مطلوب است. چنانکه رسول‏ اکرمص مى‏فرماید: حسد جایز نیست بجز در دو مورد، یکى اینکه شخصى که خداوند باو مال داده و مالش را در راه خدا انفاق مى‏کند، دوم کسى که خداوند باو علم و معرفت قرآن داده‌است و او به وسیله علم خود میان مردم قضاوت مى‏کند یا اینکه آن را به دیگران مى‏آموزد. غبطه کردن به حال این دو شخص مانعى ندارد و حسد که در این حدیث آمده است بمعنى غبطه مى‏باشد. منظور از حکمۀ که در این حدیث آمده است، همان علم قرآن و سنت رسول ‏للّهص است.

هر دو نوع حسد قطعا حرام مى‏باشند. خداوند مى‏فرماید: ﴿أَمۡ يَحۡسُدُونَ ٱلنَّاسَ عَلَىٰ مَآ ءَاتَىٰهُمُ ٱللَّهُ مِن فَضۡلِهِۦ [النساء: ۵۴]. «آیا با مردم بر آنچه که خداوند از فضل خویش به آنان داده است، حسد مى‏ورزند؟».

و مى‏فرماید: ﴿حَسَدٗا مِّنۡ عِندِ أَنفُسِهِم [البقرة: ۱۰٩]. «از روى حسدى که ریشه در جانهایشان داشت».

و مى‏فرماید: ﴿وَمِن شَرِّ حَاسِدٍ إِذَا حَسَدَ ٥ [الفلق: ۵]. «و از شرّ رشکور چون رشک ورزد». نکوهش خداوند متعال از این خصلت دال بر حرام بودن آن است. رسول ‏اکرمص مى‏فرماید: بغض نکنید، حسد نکنید، از همدیگر قهر نباشید و اى بندگان خدا برادروار زندگى کنید، براى مسلمان جایز نیست که بیش از سه روز با برادر مسلمانش قهر کند. و مى‏فرماید: از حسد پرهیز کنید زیرا حسد نیکى‏ها را همانطور که آتش هیزم و علف‏هاى خشک را مى‏سوزاند از بین مى‏برد.

اگر تصور حسد در ذهن مسلمان خطور کند، با آن مقابله مى‏کند و آن را از خود مى‏زداید و اجازه نمى‏دهد که حسد بر او چیره گردد و به موجب آن عمل شود یا سخنى گفته شود. اگر چیزى را بپسندد و از آن خوشحال شود، مى‏گوید: «لا حول ولا قُوَّةَ إلا باللّه».