صفحه نخست عقاید (کلام) روش زندگی مسلمان فصل پنجم‏: عدل و ميانه‏روى

فصل پنجم‏: عدل و ميانه‏روى

مسلمان، عدل به مفهوم عامش را از اهم واجبات مى‏داند، زیرا که خداوند به رعایت آن امر نموده است و مى‏فرماید:

﴿إِنَّ ٱللَّهَ يَأۡمُرُ بِٱلۡعَدۡلِ وَٱلۡإِحۡسَٰنِ وَإِيتَآيِٕ ذِي ٱلۡقُرۡبَىٰ [النحل: ٩۰]. «خداوند به رعایت عدل و احسان و دادن به خویشاوندان امر مى‏کند». خداوند در کلام پاک خبر داده‌است که عادلان را دوست دارد و مى‏فرماید: ﴿إِنَّ ٱللَّهَ يُحِبُّ ٱلۡمُقۡسِطِينَ [الحجرات: ٩]. «بی‌شک خداوند عدل کنندگان را دوست دارد»، اقساط به معنى عدل، و مقسطون به معنى عدل کنندگان است. خداوند همانطور که در احکام به رعایت عدل امر کرده است، در گفتار نیز رعایت عدل را مورد تاکید قرار داده‌است، مى‏فرماید: ﴿وَإِذَا قُلۡتُمۡ فَٱعۡدِلُواْ وَلَوۡ كَانَ ذَا قُرۡبَىٰ [الأنعام: ۱۵۲]. «در سخن گفتن عادل باشید، هرچند که مورد سخن شما خویشاوند باشد»، و مى‏فرماید: ﴿إِنَّ ٱللَّهَ يَأۡمُرُكُمۡ أَن تُؤَدُّواْ ٱلۡأَمَٰنَٰتِ إِلَىٰٓ أَهۡلِهَا وَإِذَا حَكَمۡتُم بَيۡنَ ٱلنَّاسِ أَن تَحۡكُمُواْ بِٱلۡعَدۡلِ [النساء: ۵۸]. «خدواند براى دادن‏ امانت‏ها به اهل آن در قضاوت میان مردم به قضاوت همراه با عدل، شما را امر مى‏کند». روى این اصل، مسلمان در رفتار و گفتار عدالت را رعایت مى‏کند و در هر چیز در صدد عدل و انصاف برمى‏آید تا اینکه عدل از جمله اخلاق و خصلت‏هاى جدایى ناپذیر او قرار مى‏گیرد و تمام رفتار و گفتارش همراه با عدل و بدور از هرگونه حیف، ستم و تبعیض انجام مى‏گیرند و بدین ترتیب مسلمان در صف عادلان در آمده بسوى هوس‏ها گرایش پیدا نمى‏کند، دنیا و خواسته‏هاى نفسانى نمى‏توانند او را به پرتگاه نابودى سوق دهند، و مستحق و مستوجب محبت، خشنودى، انعام و اکرام خداوند قرار مى‏گیرد، زیرا خداوند فرموده است: عادلان را دوست دارد، رسول‏اکرمص از منزلت و جایگاه عادلان خبر داده و فرموده است: «إنَّ المُقْسِطِينَ عِنْدَ اللهِ عَلَى مَنَابِرَ مِنْ نُورٍ: الَّذِينَ يَعْدِلُونَ في حُكْمِهِمْ وأَهْلِيْهِم وَمَا وَلُوْا» (مسلم). «عادلان نزد خداوند بر روى منابرى از نور جاى داده مى‏شوند. عادل کسى است که در احکام صادره، در رفتار با زن و فرزند و در تمام جوانب زندگى برابرى و انصاف را رعایت کند» و مى‏فرماید: «هفت کس را خداوند روز قیامت، که بجز سایه او، سایه‏اى وجود ندارد، زیر سایه خود جاى مى‏دهد که یکى از آن‌ها رهبر و حاکم عادل است.