صفحه نخست عقاید (کلام) روش زندگی مسلمان فصل دوازدهم‏: آداب پوشيدن لباس

فصل دوازدهم‏: آداب پوشيدن لباس

مسلمان به موجب آیه‏هاى که تقدیم مى‏گردد استفاده از لباس را از جمله اوامر و دستورات الهى مى‏داند. ﴿يَٰبَنِيٓ ءَادَمَ خُذُواْ زِينَتَكُمۡ عِندَ كُلِّ مَسۡجِدٖ وَكُلُواْ وَٱشۡرَبُواْ وَلَا تُسۡرِفُوٓاْۚ إِنَّهُۥ لَا يُحِبُّ ٱلۡمُسۡرِفِينَ ٣١ [الأعراف: ۳۱]. ترجمه: «اى فرندان آدم، موقع هر نماز لباس زینت را بپوشید، بخورید، بیاشامید، اسراف نکنید،، بی‌شک خداوند مسرفان را دوست ندارد». و ﴿يَٰبَنِيٓ ءَادَمَ قَدۡ أَنزَلۡنَا عَلَيۡكُمۡ لِبَاسٗا يُوَٰرِي سَوۡءَٰتِكُمۡ وَرِيشٗاۖ وَلِبَاسُ ٱلتَّقۡوَىٰ ذَٰلِكَ خَيۡرٞ [الأعراف: ۲۶]. «اى فرزندان آدم، به راستى لباسى را که شرمگاه‏هایتان را بپوشاند و [مایه‏] زینت شما باشد نازل کردیم، و لباس پرهیزگارى [از همه‏] بهتر است». ﴿وَجَعَلَ لَكُمۡ سَرَٰبِيلَ تَقِيكُمُ ٱلۡحَرَّ وَسَرَٰبِيلَ تَقِيكُم بَأۡسَكُمۡ [النحل: ۸۱]. «ساختن شلوار را که از مضرات گرمى و از تلفات‏ جنگ شما را نجات مى‏دهد»، ﴿وَعَلَّمۡنَٰهُ صَنۡعَةَ لَبُوسٖ لَّكُمۡ لِتُحۡصِنَكُم مِّنۢ بَأۡسِكُمۡۖ فَهَلۡ أَنتُمۡ شَٰكِرُونَ ٨٠ [الأنبیاء: ۸۰]. «و زره‏بافى را براى شما به او آموختیم تا شما را از [آسیب‏] کارزارتان حفظ کند، پس آیا سپاس گزارید؟» و رسول اکرمص نیز استفاده از لباس را مورد تاکید قرار داده است. مى‏فرماید: «كُلُوا وَاشْرَبُوا، وَالْبَسُوا فِي غَيْرِ إسْرَافٍ وَلَا مَخِيلَةٍ» «بخورید، بنوشید، بپوشید و صدقه کنید اما از اسراف و غرور بپرهیزید»، علاوه بر این رسول اکرمص لباس جایز و غیر جایز مستحب و مکروه را نیز بیان فرموده است. بنابراین بر مسلمان لازم است که در ارتباط با لباس نکات زیر را رعایت کند:

۱- مرد از استفاده لباس ابریشمى جدا خوددارى کند، لباس ابریشمى را در هیچ قالب چه بصورت شال‏گردن، عمامه، جامه، شلوار و کلاه و غیره نپوشد. زیرا رسول اکرمص مى‏فرماید: «لباس ابریشمى نپوشید، هرکس که در دنیا ابریشم بپوشد، در آخرت از آن محروم خواهد شد». (متفق علیه). در حدیثى دیگر آمده است. رسول اکرمص ابریشمى را در دست راست و طلایى را دست چپ گرفته فرمود: «همانا این دو تا براى مردان امت من حرام هستند» در حدیثى دیگر آمده است: «لباس ابریشمى و طلا براى مردان امت من‏ حرام هستند و براى زنان حلال مى‏باشند». (ابوداود با سند حسن).

۲- لباسش چه شلوار، جامه و چادر، و غیره را از کعب قدم پائین‏تر نکند، چرا که رسول اکرمص مى‏فرماید: آنچه از ساق بسوى قدم، پائین‏تر باشد، در دوزخ است. و مى‏فرماید: «خداوند به سوى کسى که لباسش را از روى تکبر به زمین کش بدهد، نمى‏نگرد». (متفق علیه).

۳- هر رنگ لباس جایز است و رنگ سفید از سایر رنگ‏ها ترجیح دارد. در حدیث آمده: «الْبَسُوا الْبَيَاضَ فَإِنَّهَا أَطْهَرُ وَأَطْيَبُ وَكَفِّنُوا فِيهَا مَوْتَاكُمْ» «لباس سفید بپوشید و اموات را نیز در لباس سفید کفن کنید، زیرا رنگ سفید پاکتر و جالبتر است». و از براءبن عازبس روایت است که: رسول اکرمص میانه قد بود و من او را در یک لباس سرخ دیده‏ام، چنان زیبا بنظر مى‏رسید که هیچ چیزى را زیباتر از وى ندیده بودم. و علاوه بر این در روایات آمده‏است که رسول اکرمص لباس سبز بر تن کرده و همچنین از عمامه سیاه استفاده نموده است. (بخاری).

۴- جامه زن و چادرش چنان دراز باشد که قدمهایش را بپوشاند و با چادرش چهره، گردن و سینه‏اش را ستر نماید. در این خصوص آمده است: ﴿يَٰٓأَيُّهَا ٱلنَّبِيُّ قُل لِّأَزۡوَٰجِكَ وَبَنَاتِكَ وَنِسَآءِ ٱلۡمُؤۡمِنِينَ يُدۡنِينَ عَلَيۡهِنَّ مِن جَلَٰبِيبِهِنَّ [الأحزاب: ۵٩]. «اى پیامبر به زنان و دختران و تمام زنان مسلمانان بگو تا چادرهاى‏شان را (بر صورت‌ها) آویزان کنند و آن را اندکى پائین بکشند». و مى‏فرماید: ﴿وَلۡيَضۡرِبۡنَ بِخُمُرِهِنَّ عَلَىٰ جُيُوبِهِنَّ [النور: ۳۱]. «آنان، (زنان مؤمنه) باید چادرهاى‏شان را بر سینه‏هاى‏شان آویزان کنند». و حضرت عایشهل مى‏فرماید: خداوند زنان مهاجرات را مورد مرحمت قرار بدهد، آفرین بر آنان، وقتى این آیه: ﴿وَلۡيَضۡرِبۡنَ بِخُمُرِهِنَّ عَلَىٰ جُيُوبِهِنَّ... [النور: ۳۱]. نازل شد، محکم‏ترین چادرهاى‌‌شان را تکه کرده صورت‏هاى خودشان را پوشاندند و حضرت ام سلمهل مى‏فرماید: وقتى آیه: ﴿يَٰٓأَيُّهَا ٱلنَّبِيُّ قُل لِّأَزۡوَٰجِكَ وَبَنَاتِكَ وَنِسَآءِ ٱلۡمُؤۡمِنِينَ يُدۡنِينَ عَلَيۡهِنَّ مِن جَلَٰبِيبِهِنَّ [الأحزاب: ۵٩]. نازل شد، زنان انصار از خانه‌هایشان بیرون شدند و به بسیار آرامی و وقار (راه میرفتند) گویی کلاغ در سر‌‌شان نشسته بود، و چادر‌های سیاه بر سر داشتند. (بخاری).

۵- براى مردان جایز نیست که از انگشتر طلا استفاده کنند، زیرا رسول اکرمص درباره ابریشم و طلا فرمود: «این دو بر مردان امت من حرام هستند» و مى‏فرمود: «لباس ابریشمى و طلا براى مردان امت من حرام و براى زنان حلال قرار داده شده است»، و روایت است که رسول اکرمص انگشتر طلایى را در دست یکى از مردان دید، آن را بیرون کرد و دور انداخت و فرمود: «آیا بعضى از شماها مى‏خواهد پاره آتش در دست خود بگیرد؟»، بعد از اینکه رسول اکرمص از آنجا تشریف برد، یکى از حاضران خطاب به صاحب انگشتر گفت: انگشتر را بردار و از قیمت آن استفاده کن، گفت: هرگز آنچه را که رسول اکرمص آن را بیرون انداخته است من آن را بر نمى‏دارم. (مسلم).

۶- اگر مسلمان انگشتر نقره‏اى بپوشد و روى نگین آن نام و مشخصات خود را حکاکى کند و آن را به عنوان مهر براى نامه‏ها و نوشته‏هاى خود مورد استفاده قرار دهد مانعى ندارد، زیرا از روایات صحیح ثابت است که رسول اکرمص از انگشتر نقره‏اى که کلمه: «محمد رسول اللّه» بر آن نقش شده بود، استفاده مى‏کرد. رسول اکرمص انگشتر را در انگشت کوچک دست چپ مى‏پوشید. (مسلم).

٧- لباس را طورى بر بدن خود نه پیچد که نتواند، دست‏هایش را از آن بیرون بیاورد. چون رسول اکرمص از چنین چیزى نهى کرده است، با یک کفش راه نرود زیرا رسول اکرمص مى‏فرماید: «با یک کفش راه نروید، باید هر دو کفش را بپوشید». (مسلم).

۸- مرد مسلمان لباس زنان را و زن مسلمان لباس مردان را نپوشد، رسول اکرمص مردان را از مشابهت با زنان و زنان را با مشابهت با مردان منع کرده است. «لَعَنَ رَسُولَ اللهِ ج الْمُخَنَّثِينَ مِنَ الرِّجَالِ، وَالْمُتَرَجِّلاَتِ مِنَ النِّسَاءِ» «مردانى که خود را به‏ صورت زنان و زنانى که خود را به صورت مردان در مى‏آورند ملعون‏اند، هم چنین مردان که خود را مشابه زنان و زنان که خود را مشابه مردان قرار مى‏دهند، ملعون‏اند». (بخاری).

٩- در پوشیدن کفش از پاى راست و در بیرون آوردن از پاى چپ شروع کند، در حدیث آمده است: رسول اکرمص مى‏فرماید: «إذَا انْتَعَلَ أَحَدُكُمْ فَلْيَبْدَأْ بِالْيَمِينِ، وَإِذَا نَزَعَ فَلْيَبْدَأْ بِالشِّمَالِ» «در پوشیدن کفش از پاى راست و در بیرون آوردن از پاى چپ شروع کنید». (مسلم).

۱۰- در لباس پوشیدن از طرف راست شروع کند، از حضرت عائشهل روایت است: «كانَ رسولُ اللّهِ يُعْجِبُهُ التَّيَمُّنُ فِى شَأْنِهِ كُلِّهِ فِى تَرَجُّلِهِ وَفِى طُهُورِهِ وَفِى نَعْلِهِ» «رسول اکرمص درتمام کارها شروع از جانب راست را مى‏پسندید، در پوشیدن کفش و لباس و در طهارت».

۱۱- هنگام پوشیدن هرگونه لباس جدید بگوید: «اللَّهُمَّ لَكَ الْحَمْدُ أَنْتَ كَسَوْتَنِيهِ أَسْأَلُكَ خَيْرَهُ وَخَيْرَ مَا صُنِعَ لَهُ وَأَعُوذُ بِكَ مِنْ شَرِّهِ وَشَرِّ مَا صُنِعَ لَهُ» (ابوداود و ترمذى). «خداوندا تو را سپاس مى‏گویم، تو این لباس را به من داده‏اى، خیر و برکت این لباس را از تو مى‏خواهم، از شر این لباس به تو پناه مى‏آورم».

۱۲- وقتى مسلمانى را مى‏بیند که لباس نوپوشیده است، این دعا را بگوید: «البس واخلق» «بپوش و کهنه کن». رسول اکرمص این دعا را براى ام خالد که لباس‏ جدید پوشیده بود، گفت. (بخاری).