د) حقوق زناشوئى:‏

انسان مسلمان ملزم به رعایت آداب و احترام متقابل میان شوهر و همسر مى‏باشد؟ این‌ها حقوقى هستند که هرکدام آن‌ها را نسبت به دیگرى باید رعایت کند. زیرا خداوند مى‏فرماید: ﴿وَلَهُنَّ مِثۡلُ ٱلَّذِي عَلَيۡهِنَّ بِٱلۡمَعۡرُوفِۚ وَلِلرِّجَالِ عَلَيۡهِنَّ دَرَجَةٞ [البقرة: ۲۲۸]. آیه مذکور بر هرکدام از شوهر و همسر حقوقى را ثابت مى‏کند و مردان را به مزیتى از رتبه و به لحاظ بعضى جهات ویژه، برترى داده است. حضرت رسول اکرمص در خطبه حجة الوداع فرمود: «همانا شما بر همسرانتان و همسرانتان بر شما، حق و حقوقى دارند». (سنن ترمذی). البته بعضى از این حقوق میان شوهر و همسر مشترک هستند و بعضى دیگر مختص به یکى از آنان. حقوق مشترک بشرح زیر هستند:

۱- امانتدارى: واجب است که هرکدام از زن و شوهر امین یکدیگر باشند، در هیچ موردى با یکدیگر خیانت نکنند. زندگى زوجین در واقع زندگى دو شریک است، رعایت امانت، ایجاد صدق و صفا و اخلاص در هر زمینه و ابعاد زندگى فردى و جمعى آن دو ضرورى مى‏باشد.

۲- دوستى و مهربانى: هرکدام از زن و شوهر نسبت به یکدیگر دوست و مهربان باشد، آنان میان خود باید بیشترین دوستى و مهربانى را در طول زندگى داشته باشند و با محبت و همدلى زیسته خود را مصداق و مظهر این آیه کریمه قرار بدهند، ﴿وَمِنۡ ءَايَٰتِهِۦٓ أَنۡ خَلَقَ لَكُم مِّنۡ أَنفُسِكُمۡ أَزۡوَٰجٗا لِّتَسۡكُنُوٓاْ إِلَيۡهَا وَجَعَلَ بَيۡنَكُم مَّوَدَّةٗ وَرَحۡمَةً [الروم: ۲۱]. «از نشانى‏هاى قدرت الهى این است که از خود شما (یعنى از انسان‌ها) همسرانى براى شما آفریده است تا شما در صحبت آنان زیسته، سکون و آرامش حاصل کنید، و میان شما دوستى و مهربانى را بر قرار کرده است». همچنین این حدیث را مدنظر داشته باشند که فرمودند: «من لا يَرحم لا يُرحم» «هرکس بر دیگران رحم نکند بر او رحم نخواهد شد». (طبرانى).

۳- اعتماد متقابل: هرکدام بر یکدیگر اعتماد کامل داشته باشد، در صداقت، خیرخواهى و اخلاص یکدیگر اندک شک و تردید بخود راه ندهند. زیرا خداوند مى‏فرماید: ﴿إِنَّمَا ٱلۡمُؤۡمِنُونَ إِخۡوَةٞ [الحجرات: ۱۰]. «همانا مؤمنان با هم برادراند»، و رسول اکرمص فرموده است: «هیچکدام از شما مؤمن نمى‏شود مادام که براى برادرش نپسندد آنچه را که براى خود مى‏پسندد پیوند زناشوئى نیز همان اخوت دینى و ایمانى را تقویت و تثبیت مى‏کند». (متفق علیه).

در صورت رعایت نکات یاد شده هرکدام از شوهر و همسر خود را عین یک دیگرى مى‏دانند و هرگاه یکى خود را عین دومى تصور کند، لامحاله میان آنان حسن اعتماد و حس خیرخواهى خود بوجود مى‏آید، زیرا ممکن نیست که انسان خیرخواه خود نباشد و بر خود اعتماد نکند، به تعبیرى، چگونه، انسان خود را فریب مى‏دهد.

۴- بطور کلى میان شوهر و همسر باید، آداب و سنن زندگى از قبیل، نرمى در معاملات، کشاده‏رویى، نیکى در گفتار و کردار و احترام متقابل، رعایت گردد، زیرا زندگى بر اساس حسن و خویى که قرآن بدان اشاره کرده است، در رعایت، این آداب تحقق پیدا مى‏کند، قرآن مى‏گوید: ﴿وَعَاشِرُوهُنَّ بِٱلۡمَعۡرُوفِ [النساء: ۱٩]. «به خوبى و نیکى با همسرانتان معاشرت کنید». رعایت این آداب همان توصیه به خیر و نیکى است که رسول اکرمص درباره زنان فرموده است. مى‏فرماید: «واستوصوا بالنساء خيرا» (مسلم). «درباره زنان به رعایت نیکى و حقوق آنان توجیه مى‏شوید..» این مجموعه‏اى ازحقوق مشترک میان زن شوهر هستند که باید، آن دو باین‌ها توجه داشته و در حق یکدیگر به شدت پاى بند آن‌ها باشند و براى رعایت بهتر و بیشتر آن‌ها از یکدیگر عهد و پیمان بعمل آوردند، این عینا همان مطلبى است که قرآن بدان اشاره کرده است. ﴿وَكَيۡفَ تَأۡخُذُونَهُۥ وَقَدۡ أَفۡضَىٰ بَعۡضُكُمۡ إِلَىٰ بَعۡضٖ وَأَخَذۡنَ مِنكُم مِّيثَٰقًا غَلِيظٗا ٢١ [النسء: ۲۱]. «چگونه (مهریه‏اى) را که به همسر داده‏اید، آن را پس مى‏گیرید، حال آنکه شما زن و شوهر، به یکدیگر نزدیک شده‏اید و مقاربت انجام داده‏اید و همسران از شما تعهد و پیمان مستحکم گرفته‏اند». و به خاطر اطاعت از خداوند نسبت به یکدیگر فیاض باشند و از اغماض و مسامحت استفاده کنند. خداوند در این خصوص مى‏فرماید: ﴿وَلَا تَنسَوُاْ ٱلۡفَضۡلَ بَيۡنَكُمۡۚ إِنَّ ٱللَّهَ بِمَا تَعۡمَلُونَ بَصِيرٌ [البقرة: ۲۳٧]. «نسبت به یکدیگر بزرگوارى را فراموش نکنید، بى‌تردید، خداوند از اعمال شما خبر دارد».

اما حقوق مخصوص به زن و شوهر که رعایت آن‌ها بر هرکدام نسبت به دیگرى واجب است، بشرح زیر، مى‏باشند: