دلائل نقلى:

۱- خداوند مى‏فرماید:

﴿وَلۡتَكُن مِّنكُمۡ أُمَّةٞ يَدۡعُونَ إِلَى ٱلۡخَيۡرِ وَيَأۡمُرُونَ بِٱلۡمَعۡرُوفِ وَيَنۡهَوۡنَ عَنِ ٱلۡمُنكَرِۚ وَأُوْلَٰٓئِكَ هُمُ ٱلۡمُفۡلِحُونَ ١٠٤ [آل‌عمران: ۱۰۴].

«گروهى از میان شما باید کار امر به معروف و نهى از منکر را بر عهده بگیرد. اینانند راستگاران».

مى‏فرماید:

﴿ٱلَّذِينَ إِن مَّكَّنَّٰهُمۡ فِي ٱلۡأَرۡضِ أَقَامُواْ ٱلصَّلَوٰةَ وَءَاتَوُاْ ٱلزَّكَوٰةَ وَأَمَرُواْ بِٱلۡمَعۡرُوفِ وَنَهَوۡاْ عَنِ ٱلۡمُنكَرِ [الحج: ۴۱].

«آن مؤمنانى که خداوند به آن‌ها وعده یارى و پیروزى داده است، کسانى هستند که هرگاه در زمین ایشان را قدرت بخشیم، نماز را بر پا مى‏دارند و زکات را مى‏پردازند و امر به معروف و نهى از منکر مى‏نمایند».

مى‏فرماید:

﴿وَٱلۡمُؤۡمِنُونَ وَٱلۡمُؤۡمِنَٰتُ بَعۡضُهُمۡ أَوۡلِيَآءُ بَعۡضٖۚ يَأۡمُرُونَ بِٱلۡمَعۡرُوفِ وَيَنۡهَوۡنَ عَنِ ٱلۡمُنكَرِ وَيُقِيمُونَ ٱلصَّلَوٰةَ وَيُؤۡتُونَ ٱلزَّكَوٰةَ وَيُطِيعُونَ ٱللَّهَ وَرَسُولَهُۥٓ [التوبة: ٧۱].

«مردان و زنان مؤمن برخى دوستان و یاوران برخى دیگرند. همدیگر را به کار نیک مى‏خوانند و از کار بد باز مى‏دارند و نماز را چنانچه باید مى‏گذارند و زکات را مى‏پردازند و از خداوند و پیغمبرش فرمانبردارى مى‏کنند».

و به نقل از لقمان مى‏فرماید:

﴿يَٰبُنَيَّ أَقِمِ ٱلصَّلَوٰةَ وَأۡمُرۡ بِٱلۡمَعۡرُوفِ وَٱنۡهَ عَنِ ٱلۡمُنكَرِ وَٱصۡبِرۡ عَلَىٰ مَآ أَصَابَكَۖ إِنَّ ذَٰلِكَ مِنۡ عَزۡمِ ٱلۡأُمُورِ ١٧ [لقمان: ۱٧]. «اى پسرم! نماز را چنانکه شایسته است بخوان به کار نیک دستور بده و از کار بد نهى کن و در برابر مصیبتى که بتو مى‏رسد، شکیبا باش این‌ها از کارهایى است که باید بر انجام آن عزم را جزم کنى».

و مى‏فرماید: ﴿لُعِنَ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ مِنۢ بَنِيٓ إِسۡرَٰٓءِيلَ عَلَىٰ لِسَانِ دَاوُۥدَ وَعِيسَى ٱبۡنِ مَرۡيَمَۚ ذَٰلِكَ بِمَا عَصَواْ وَّكَانُواْ يَعۡتَدُونَ ٧٨ كَانُواْ لَا يَتَنَاهَوۡنَ عَن مُّنكَرٖ فَعَلُوهُۚ لَبِئۡسَ مَا كَانُواْ يَفۡعَلُونَ ٧٩ [المائدة: ٧۸-٧٩].

«حضرت داود و عیسى بن مریم کافران بنى اسرائیل را لعن و نفرین مى‏کردند این بدان خاطر بود که آنان پیوسته (از فرمان خدا) سرکشى مى‏کردند و در ظلم و فساد از حد مى‏گذشتند. آن‌ها از کار زشتى که انجام مى‏دادند باز نمى‏آمدند و همدیگر را نهى نمى‏کردند و چه کار بدى مى‏کردند».

خداوند در جاى دیگر قرآن، در ضمن بیان اینکه او کسانى را که امر به معروف و نهى از منکر کرده‏اند، نجات داده و تارکین امر به معروف و نهى از منکر را به نابودى کشانده است، مى‏فرماید:

﴿أَنجَيۡنَا ٱلَّذِينَ يَنۡهَوۡنَ عَنِ ٱلسُّوٓءِ وَأَخَذۡنَا ٱلَّذِينَ ظَلَمُواْ بِعَذَابِۢ بَ‍ِٔيسِۢ بِمَا كَانُواْ يَفۡسُقُونَ [الأعراف: ۱۶۵].

«آنانى را که از بدى‏ها منع کرده‏اند، نجات دادیم و کسانى را که (بوسیله ترک امر به معروف و نهى از منکر) بر خود ستم کرده‏اند، مواخذه کردیم. زیرا آنان از حد و مرز قانون خداوند پا را فراتر گذشته بودند».

۲- رسول اکرمص در مورد امر به معروف و نهى از منکر امر کرده و فرموده است: «مَن رَأى مِنكُمْ مُنكَرا فَلْيُغَيّرْهُ بِيَدِه‏ فَإِنْ لَمْ يَسْتَطِعْ فَبِلِسَانِه‏ فَإنْ لَمْ‏ يَسْتَطِعْ فَبِقَلْبِه‏ وَذَالِكَ أَضْعَفُ الإِيمَان» «هرکس از شما کار زشتى را در حال انجام گرفتن مشاهده‏ کند، باید با قدرت دست جلوى آن را بگیرد، اگر نتوانست با دست جلوى آن را بگیرد، بازبان، یعنى پند و اندرز دادن مانع انجام آن شود، و اگر توانائى این کار را هم نداشت، حداقل قلبا از انجام آن منکر اظهار ناخشنودى کند، این احساس ناخشنودى ضعیف‏ترین درجه ایمان است». (مسلم).

در حدیثى دیگر که امام ترمذى آن را در سنن خود آورده است، مى‏فرماید: «لَتَأمُرُنّ بِالمَعْرُوفِ وَلَتَنْهَوُنَّ عَنِ المُنْكَرِ أو ليُوشِكَنّ اللّهُ أن يَبْعَثَ عَلَيْكُمْ عِقَابا مِنْهُ ثُمّ تَدْعُونَهُ فَلاَيَسْتَجِيبُ لَكُمْ» «باید امر به معروف و نهى از منکر کنید و گرنه این خطر وجود دارد که بزودى خداوند از جانب خود عذابى را بر شما مسلط گرداند، آنگاه اگر خدا را بخوانید، بخواسته شما هیچ توجهى نخواهد کرد».

۳- همچنین آن حضرتص فرموده است: «اگر درمیان قومى کار منکرى انجام بگیرد و کسانى که توان جلوگیرى آن را دارند، ساکت و خاموش بنشینند، باحتمال زیاد خداوند یک عذاب فراگیر بر آنان مسلط مى‏کند، یعنى عذابى که گناهکار و بیگناه را در بر مى‏گیرد».

در حدیثى خطاب به ابى ثعلبه که درباره ﴿لَا يَضُرُّكُم مَّن ضَلَّ إِذَا ٱهۡتَدَيۡتُمۡ [المائدة: ۱۰۵]. سوال کرد، فرمود: اى ثعلبه به نیکى‏ها امر کن، جلوى بدى‏ها را بگیر، هرگاه از خواسته‏هاى نفس پیروى شد و دنیا بر آخرت ترجیح داده شد و دیدى که هر صاحب عقل و خرد، به خرد خود مى‏نازد، آنگاه تو مواظب خود باش و در فکر توده مردم خود را دچار نگرانى نکن، همانا پشت سر شما فتنه‏هائى مانند تاریکى شب سیاه مى‏آید، کسى که در این فتنه به آنچه متمسک شود که شما متمسک شده‏اید، پنجاه برابر پاداش باو داده مى‏شود. (ابو داود ترمذى و ابن ماجه).

در حدیثى دیگر آمده است: «هر پیامبرى که پیش از من مبعوث شده است، از میان امت خود دوستان و مخلصانى داشته است، این یاران و مخلصان از روش و شیوه‏هاى پیامبر خود تبعیت کرده‏اند، فرمان او را بجا آورده‏اند. بعد کسانى جانشین آنان شده‏اند که بر گفته‏هاى خود عمل نمى‏کردند و آنچه را که مأمور به انجام آن نبودند، انجام مى‏دادند. هرکس با این گونه اشخاص با دست خود جهاد کند، مؤمن است، هرکس با زبان و با قلب با آنان جهاد کند مؤمن است، بعد از این ذره برابر ایمان وجود ندارد». (مسلم).

رسول اکرمص در پاسخ به این سوال که کدام جهاد بهتر است، فرمود: «بهترین جهاد گفتن حرف حق در برابر حکام ستمگر است». (ابن ماجه).