صفحه نخست آرشیو نوشته‌ها همراه با رسول اکرم صلى الله عليه وآله وسلم در رمضان

همراه با رسول اکرم صلى الله عليه وآله وسلم در رمضان

http://old.aqeedeh.com/news/389/ :لینک
پنجشنبه، ۲۱ اسفند (حوت) ۱۳۹۳
امام ابن قیم (رحمه الله) مى فرمايد: رسول الله  صلى الله عليه وآله وسلم  بهترین روش و کاملترین نمونه استفاده از فرصت طلائی رمضان بود. ایشان به بهترین صورت وبا آسانترین و دلچسبترین روش بیشترین فایدههای ایمانی را از این ماه مبارک میبردند.
روزه ماه مبارک رمضان در دومین سال هجرت پیامبر اکرم  صلى الله عليه وآله وسلم  به مدینه بر مسلمانان فرض شد. و پیامبر صلى الله عليه وآله وسلم  در سال یازدهم هجری چشم از جهانی فانی بربستند. ایشان 9 رمضان را در زندگی پرفروغشان روزه گرفتند.
در ابتدا روزه بصورت اختیاری فرض شده بود. هر کس میخواست روزه میگرفت و هر کس نمیخواست بجای آن بینوائی را غذا میداد. سپس اختیار برداشته شد و روزه بر همگان واجب قرار داده شد.
تنها به خانمها و پیرمردان این فرصت داده شد، که در صورت ناتوان بودن از روزه گرفتن، بجای هر روز روزه یک بینوا و یا مستمندی را غذا دهند.
و همچنین به بیماران و مسافرها این رخصت داده شد، که روزه نگیرند، و پس از شفا یافتن، و استقرار یافتن به تعداد روزهایی که افطار کرده، و روزه نگرفتهاند روزه بگیرند.
و همچنین زنان حامله و یا شیر دهی که روزه گرفتن برای آنها مضر است، روزه نمیگیرند و پس از رفع خطر قضاء روزهایی که روزه خوردهاند را بجای میآورند.
و در حالتی که خطر متوجه صحت خود آنها نباشد، و تنها از اینکه مبادا خطری متوجه فرزندشان شود روزه نمیگیرند، همراه با بجای آوردن قضاء روزه، میبایستی بجای هر روزی نیز یک فقیری را غذا دهند. چونکه ترک روزه از بابت خطر بیماری نبوده، تنها برای مراعات صحت چون افطار آدم صحتمند در اول اسلام میباشد.
  • سعی بسیار در بجای آوردن انواع عبادتها
از روش عبادت پیامبر اکرم  صلى الله عليه وآله وسلم  این بود که در ماه رمضان بسیار میکوشید تا از هر نوع عبادت در حد امکان بجای آورد. حضرت جبرئیل ـ علیه السلام ـ نیز در رمضان خدمت آن حضرت میآمد و با ایشان قرآن میخواند. پیامبر صلى الله عليه وآله وسلم  همیشه از همهی انسانها سخاوتمندتر و بخشندهتر بود، و در رمضان بیش از پیش سخاوت مینمود، و وقتی با جبرئیل ملاقات مینمود از نسیم وزان نیز با سخاوتتر و بخشندهتر میشد. آن حضرت در رمضان بیش از همیشه صدقه و خیرات میداد، و به همگان نیکی میکرد و قرآن تلاوت مینمود، و نماز بجای میآورد و همواره مشغول ذکر و عبادت الله متعال بود، و در مسجد به اعتکاف مینشست.
ماه رمضان را بکلی به عبادت مشغول بود، و آنچنان که در ماه مبارک رمضان به طاعت و عبادت و بندگی الله متعال میپرداخت در هیچ ماه دیگری از سال چنین نمیکرد. تا جائیکه برای ضایع نشدن لحظهای از شب و روزش چند روز متوالی را بدون اینکه افطار کند روزه میگرفت تا فرصت بیشتری برای عبادت داشته باشد.
البته صحابه و یارانش را از روزهی متواصل منع میکرد. آنها میگفتند: شما بطور متواصل روزه میگیرید، و چند روز متوالی افطار نمیکنید، ما نیز میخواهیم چون شما باشیم. آن حضرت به آنها میفرمودند:" من چون شما نیستم، من نزد پروردگارم میباشم و او مرا غذا میدهد و سیراب میکند".(به روایت امام بخاری و امام مسلم نیشابوری)
و از روی رحمت و شفقت پیروان و امتش را از استمرار روزه منع مینمودند. و به کسانی که بسیار اصرار دارند اجازه دادند افطارشان را تا وقت سحر بتأخیر اندازند.
در صحیح بخاری از ابو سعید خدری آمده است که ایشان از پیامبر صلى الله عليه وآله وسلم  شنیدند که آن حضرت میفرمودند:" روزهیتان را با روزه روز دیگر وصل نکنید. حالا اگر کسی از شما خواست روزهاش را استمرار دهد، تنها تا وقت سحر ادامه دهد". این میتواند نوعی استمرار و بهمپیوستن روزهها و آسانترین روش برای روزهدار باشد. و در حقیقت آن شام روزه دار است که آنرا با کمی تأخیر در وقت سحر میل میفرماید. و روزه دار در شبانهروز یک وعده غذا دارد، حالا اگر آنرا در سحر میل بفرماید چون کسی است که شامش را بجای اول شب در آخر شب میل میکند.
  • روش پیامبر صلى الله عليه وآله وسلم  در هلال اول ماه
پیامبر اکرم  صلى الله عليه وآله وسلم  روزهی ماه مبارک را پس از دیدن هلال اول ماه، و یا گواهی دادن یک شاهد که ماه را دیده، شروع میکرد. باری روزهی ماه مبارک را با اعتماد به گواهی ابنعمر، و یک بار دیگر با گواهی یک صحرانشین شروع کرد. و از آنها قسم نخواست. فقط به اطلاع رسانی آنها اعتماد نمود، اگر چه این خبر رسانی گواهی و شهادتی از سوی آنها بود، پیامبر از آنها نخواست که سوگند بخورند. واگر هلال اول ماه را نمیدید و کسی گواهی نمیداد که هلال را دیده، آن حضرت سیروز ماه شعبان را کامل مینمود، و سپس روزهی رمضان را شروع میکرد.
و اگر چنانچه آسمان ابری میبود، و امکان دیدن ماه نمیبود، سیروز شعبان را کامل مینمود، سپس روزه رمضان را شروع میکرد.
آن حضرت نه روز ابری را روزه میگرفت، و نه به روزه گرفتن آن دستور میداد، بلکه دستور داد در صورت ابری بودن آسمان شعبان را سیروزه حساب کنند، سپس رمضان را شروع کنند. و این با این فرموده پیامبر صلى الله عليه وآله وسلم  که:" اگر چنانچه آسمان ابری شد حسابش را بجای آورید".("فَإِنْ غُمَّ عَلَيْكُمْ فَاقْدُرُوا لَهُ" [به روایت امام بخاری و امام مسلم نیشابوری].)
هیچگونه تضادی ندارد. چرا که؛ قدر بمعنی: حساب اندازه گرفته شده است، یعنی اینکه اگر چنانچه هوا ابری بود ماه شعبان را کامل ـ سی روز ـ حساب کنید. آنگونه که در حدیث ثابت دیگری که امام بخاری روایت نموده آمده است:" ماه شعبان را کامل کنید".("فَأَكْمِلُوا عِدَّةَ شَعْبَانَ".[به روایت امام بخاری].) و ماه؛ سی روزه کامل میشود.
  • روششان در پایان دادن ماه
همانطور که اشاره شد آن حضرت مسلمانان را با گواهی یک فرد مسلمان به روزه امر میکرد. ولی در پایان دادن به ماه مبارک رمضان دو گواه را به شهادت میطلبید.
اگر چنانچه گواهان یا دو شاهد با تأخیر میرسیدند، یعنی در روز اول عید و بعد از وقت نماز عید، گواهیشان را میپذیرفت و به مسلمانان دستور میداد افطار کنند، و در فردای آن روز نماز عید را در وقتش بجای میآورد.
  • با پیامبر صلى الله عليه وآله وسلم  در افطارشان
امام ابن قیم (رحمه الله) آوردهاند: آن حضرت  صلى الله عليه وآله وسلم  در اول وقت افطار میکردند و مسلمانان را تشویق مینمودند تا در وقت افطار عجله کنند، و سحر نیز میل میفرمودند و مؤمنان را به سحر خوردن و تأخیر دادن آن تا آخر وقت تشویق میکردند.
از کمال شفقت و مهربانیشان بر پیروانشان این بود که آنها را تشویق میکردند با خرما افطار کنند، و اگر خرمایی در دسترس نبود با آب.
چرا که معدهی خالی چیز شیرین را بهتر قبول میکند، و آن برای سلامتی بسیار مفیدتر است، بخصوص برای چشم و قدرت بینائی بسیار مفید است.
و اما آب: جگر بر اثر روزه کمی خشک میشود، و وقتی با آب تر میگردد، بهتر میتواند پس از آن از غذا استفاده ببرد. برای همین برای تشنهی گرسنه بهتر است قبل از میل کردن غذا کمی آب بنوشد، و بعد از آن غذا بخورد.
اینها همه بجانب آن فوائد و خاصیتهایی که خرما و آب در پاک نمودن قلب دارند. البته اینها را جز اهل دل و عرفان درک نمیکنند.
ـ آن حضرت  صلى الله عليه وآله وسلم  قبل از نماز افطار میل میفرمودند.
ـ افطار آن حضرت  صلى الله عليه وآله وسلم  چند دانه رطب بود ـ البته اگر مییافتند ـ و اگر رطبی نمیبود چند دانه خرما میل میفرمودند. و اگر چیزی از آن نمییافت، با مقداری آب افطار میکردند.
ـ از ایشان آوردهاند که چون افطار مینمودند، میفرمودند: "ذَهَبَ الظَّمَأُ, وَابتَلَّتِ العُروقُ، وَثَبَتَ الْأجْرُ إِنْ شَاءَ اللهُ تَعَالى"([به روایت امام ابوداود سیستانی].).
( تشنگی رفت، رودهها تر شد، و به خواست الله متعال پاداش نوشته شد).
و از ایشان آوردهاند که میفرمودند:" برای روزهدار در هنگام افطار کردنش دعائی است که رد نمیشود".("إِنَّ لِلصَّائِم عِنْدَ فِطْرِه دَعْوةً مَا تُرَدُّ" [به روایت ابن ماجه].)
و از ایشان ثابت است که میفرمودند:" اگر شب از آنسو بیاید، و روز از این سو برود، روزه دار افطار کرده است".("إِذَا أَقْبَل اللَّيْلُ مِنْ هَاهُنَا، وَأَدْبَرَ مِنْ هَاهُنَا, فَقَدْ أَفْطَرَ الصَّائِمُ" [به روایت امام بخاری و امام مسلم نیشابوری].)
در شرح فرمودهی ایشان گفتهاند که؛ اگر چه روزهدار نیت نکرده باشد، در حقیقت با وارد شدن وقت افطار، انگار که افطار کرده است. همانگونه که با طلوع خورشید ما وارد صبح میشویم و با غروب آن وارد شب.
  • آداب روزهدار..
پیامبر صلى الله عليه وآله وسلم  روزهدار را از دشنام دادن، و بدگویی، و دعوا و مرافه براه انداختن بشدت برحذر داشته، و حتی از اینکه جواب دشنام و ناسزا را بدهد منع کرده، و به او دستور داده تا در مقابل بد زبانها و کسانی که به او توهین میکنند و ناسزایش میگویند تنها ـ و با کمال افتخار ـ بگوید: من روزه دارم. ("إِنِّي صَائِمٌ" [به روایت امام بخاری و امام مسلم نیشابوری].)
برخی گفتهاند: با زبان بگوید.
برخی گفتهاند: به خودش یادآوری کند، و در دلش بگوید تا دچار غرور و خودپسندی نگردد.
برخی گفتهاند: اگر روزهاش فرض بود؛ با زبان بگوید، چرا که میدان خودستائی نیست. و اگر روزهاش نفلی بود در دلش بخودش بگوید تا دچار ریا و خودنمایی نگردد.
  • سنت پیامبر در سفرهای رمضان
پیامبر اکرم  صلى الله عليه وآله وسلم  بارها در ماه مبارک رمضان به سفر رفتهاند، احیانا روزه گرفته و احیانا روزه نگرفتهاند، و یارانش را نه به روزه گرفتن وادار کرده و نه از روزه خوردن بازداشته است.
و در جنگها وقتی به دشمن نزدیک میشدند به آنها دستور میداد روزهیشان را بخورند تا در جنگ با دشمن نیرومندتر و قویتر باشند.
اما اگر در سفر جنگی و یا ستیزی نمیبود آن حضرت  صلى الله عليه وآله وسلم  میفرمودند که افطار نمودن رخصتی است. هر کس خواست آنرا اختیار کند، و هر کس خواست روزه بگیرد هیچ اشکالی ندارد.
برخی از باشکوهترین نبردهای بین حق و باطل در این ماه مبارک بوقوع پیوسته است، چون؛ غزوهی بدر و غزوه فتح مکه.
و آن حضرت در همهی این سفرها هرگز طول مسافت سفر را برای روزه خوردن مسافر معین نکرده است، و هیچ حکم ثابتی در این زمینه از آن حضرت روایت نشده است.
صحابه و یاران آن حضرت نیز وقتی تصمیم سفر میگرفتند، بدون در نظر گرفتن بیرون رفتن از محوطهی خانههای شهر روزهیشان را میخوردهاند، و میگفتند که این راه و روش پیامبر صلى الله عليه وآله وسلم  بوده است.
عبید فرزند جبر میگوید: با ابوبصره غفاری از یاران رسول الله  صلى الله عليه وآله وسلم  در ماه رمضان با کشتیای از شهر فسطاط به قصد سفر حرکت کردیم، قبل از اینکه از خانههای شهر دور شویم، گفت تا سفره را پهن کردند. و به من گفت: بفرما. گفتم: آیا خانههای شهر را نمیبینی؟ ایشان با تعجب پرسیدند: آیا مخالفت سنت و روش رسول الله  صلى الله عليه وآله وسلم  میکنی؟([به روایت امام احمد و ابو داود سیستانی].)
محمد بن کعب میگوید: خدمت انس بن مالک؛ یار و خدمتگذار رسول اکرم  صلى الله عليه وآله وسلم  در ماه رمضان رسیدم، ایشان لباس سفر پوشیده آماده سفر بودند، و چهارپایانش را آماده حرکت کرده بود. درخواست غذائی کرد و شروع کرد به خوردن.
من از ایشان پرسیدم: آیا این از سنت پیامبر صلى الله عليه وآله وسلم  است؟! ایشان فرمودند: بله، این سنت رسول الله  صلى الله عليه وآله وسلم  است. سپس سوار شده حرکت کردند. ([امام ترمذی این حدیث را حسن شمرده است].)
این روایات بطور واضح، روشن میسازد کسی که در ماه مبارک رمضان قصد سفر میکند، میتواند روزهاش را بخورد.
 
  • بوسه در رمضان
بارها اتفاق میافتاد که وقت فجر میرسید در حالیکه ایشان از همبستری با همسرشان در حالت جنابت بودند، بعد از فجر ـ یعنی بعد از اذان ـ غسل میگرفتند و روزه میگرفتند.
و همسرانشان را در روزهای رمضان با زبان روزه میبوسیدند، و میگفتند: آنگونه که مضمضمه کردن ـ شستن دهان در وقت وضو ـ روزه را باطل نمیکند بوسه نیز روزه را باطل نمیکند. (البته شاید اشاره به این نکته لازم باشد که فقهاء بوسه را برای کسانی که خودشان را نمیتوانند کنترل کنند ناپسند و مکروه شمردهاند)
  • دستور پیامبر اکرم  صلى الله عليه وآله وسلم  برای کسی که از روی فراموشی چیزی بخورد یا بنوشد.
و از دستورات آن حضرت  صلى الله عليه وآله وسلم  است: بر کسی که از روی فراموشی چیزی بخورد یا بنوشد قضاء روزه لازم نیست، و در حقیقت او در مهمانی الله متعال بوده، و الله متعال او را غذا داده و آب نوشانیده، و این خورد و نوش به او نسبت داده نمیشود.
و تنها در صورت تصرفی که از خود انسان انجام میگیرد روزهاش باطل میشود. و خوردن و نوشیدن در فراموشی چون خورد و نوش در خواب است، و کسی که در خواب است و یا آدمی که در فراموشی است، مسئولیت تصرفاتشان را ندارند.
  • آنچه روزه را باطل میکند
از آن حضرت ثابت است که؛ خوردن، و نوشیدن،(و آنچه در حکم خورد و نوش است. چون؛ آمپولهای خوراکی یا مقوی.) و استفراغ و حجامه (خارج کردن خون فاسد از جسم) باعث باطل شدن روزهی روزهدار میشود.
وبه حکم قرآن جماع (همبستری با همسر) نیز روزه را چون خوردن و نوشیدن باطل میکند. و در مورد سرمه بچشم زدن هنگام روزه هیچ حکم ثابتی از پیامبر صلى الله عليه وآله وسلم  روایت نشده. و از ایشان ثابت شده که با دهان روزه مسواک میزدهاند.
ـ و امام احمد آورده است که آن حضرت  صلى الله عليه وآله وسلم  در حالیکه روزه داشتند آب روی سرشان میریختند.
ـ و با دهان روزه مضمضه و استنشاق (شستن دهان و بینی در هنگام وضوء و غسل) میکردند، البته روزهدار را از زیاده روی در استنشاق منع میکردند. (تا مبادا آب از راه بینی وارد حلق شود).
ـ امام احمد میگوید: هیچ روایت درستی در دست نیست که نشان دهد پیامبر صلى الله عليه وآله وسلم  با دهان روزه حجامه میکردهاند. (خارج کردن خون فاسد از جسم)
ـ همچنین هیچ روایت درستی نیست که نشان دهد آن حضرت  صلى الله عليه وآله وسلم  از مسواک زدن در اول روز یا آخر آن منع کرده باشد.
  • اعتکاف پیامبر  صلى الله عليه وآله وسلم
رسول اکرم  صلى الله عليه وآله وسلم  همیشه تا آخر عمر مبارکشان ده روز آخر رمضان را در مسجد به اعتکاف مینشستند، تنها یک بار اتفاق افتاد که اعتکافشان در رمضان ترک شد، که بجای آن در ماه شوال به اعتکاف نشستند.
و یکبار نیز برای رسیدن به پاداش شب قدر ده روز اول رمضان را به اعتکاف نشستند، سپس ده روز وسط آنرا، و سپس ده روز آخر را، آنگاه دریافتند که شب قدر یکی از شبهای دههی آخر رمضان است، از آنروز تا روزی که به الله متعال پیوست همیشه ده روز آخر ماه مبارک را به اعتکاف مینشستند.
ـ دستور میدادند با پارچه گوشهای از مسجد را خیمه زنند، تا در آن دور از مردم با پروردگارش به راز و نیاز پردازد.
ـ و روزی که میخواست به اعتکاف بنشیند، نماز فجر را میخواند و داخل خیمهی اعتکافشان میشد.
ـ ایشان هر ساله ده روز به اعتکاف مینشستند، و در سالیکه وفات کردند بیست روز به اعتکاف نشستند.
ـ جبریل هر سال یک بار قرآن را بر پیامبر  اسلام صلى الله عليه وآله وسلم  عرضه میکرد، تنها در سالیکه رسول الله صلى الله عليه وآله وسلم  وفات نمودند دو بار قرآن را با رسول الله خواندند.
ـ وقتی میخواست به اعتکاف بنشیند تنها داخل خیمه خود میشد.
ـ در حال اعتکاف مگر برای احتیاجات ضروری یک فرد به خانهاش نمیرفت.
ـ و احیانا تنها سرشان را از مسجد به داخل خانهی همسرشان عائشه صديقه رضي الله عنها (که کنار مسجد بود) دراز میکردند، و ایشان در حالیکه عادت ماهانه داشتند سر آن حضرت را میشستند و شانه میزدند.
ـ احیانا برخی از همسرانشان شبانه در اعتکاف بدیدن آن حضرت میآمدند، و وقتی میخواستند برگردند، آن حضرت آنها را تا خانههایشان بدرقه میکردند.
ـ با هیچ یک از همسرانش در حال اعتکاف همبستری نکردهاند و نه کسی از آنها را بوسیدهاند.
ـ وقتی به اعتکاف مینشستند، رخت خوابشان را در جای اعتکافشان پهن میکردند.
ـ و اگر در اعتکاف میبود و برای ضرورتی از مسجد خارج میشد، و در راه خبر بیماری را میشنید، برای بیمارپرسی و عیادت راهش را تغیر نمیداد.
ـ باری پیامبر محبوبمان صلى الله عليه وآله وسلم  در خیمهای ترکی که بر درش حصیری آویزان کرده بود به اعتکاف نشستند. با گوشهنشینی و دوری از مردم میخواستند روح اعتکاف و اهداف آنرا دریابند. در حقیقت اعتکاف پیامبر صلى الله عليه وآله وسلم  با آنچه بسیاری از نادانان انجام میدهند که اعتکافشان جای دید و بازدید، و گفت و شنود، و بخور و ببر است بکلی متفاوت است. این گونه اعتکافها چیزی است غیر از اعتکاف آن مقام والای رسالت  صلى الله عليه وآله وسلم .
الله متعال همهی مؤمنان را توفیق دهد تا به نحو احسن از دستورات و فرامین و سنت آن حضرت  صلى الله عليه وآله وسلم  پیروی کنند.
سايت عقيده افتخار دارد كه مجموعه كتابهاى مفيدى را دربارۀ این ماه پر فیض و برکت و احكام روزه خدمت شما عزیزان معرفى نماید که در بخش فقه و احکام كتابخانه عقيده نشر گردیده است امیدواریم این ماه، ماه رحمت و مغفرت و رهایی از آتش جهنم برای همۀ مسلمانان باشد.