شیوه‏ی محاسبه

در محاسبه باید نفس را توبیخ کرد، چون نفس که بسیار به بدی امر می‏کند به سخت‏گیری و توبیخ نیاز دارد. خداوند سفارش فرموده که آن را پاکیزه و ارزیابی کنیم. نفس جز با زنجیرهای زور به عبادت روی نمی‏آورد، و از شهوت‌ها دست بر نمی‏دارد و جز با این دوراندیشی و اراده از لذت‌ها منصرف نمی‏شود. اگر نفس را به حال خو رها کنید سرکشی می‏کند، رام نمی‏شود، اما اگر پیوسته توبیخ، سرزنش و نکوهشش کنید، نفس لوامه رشد می‏کند وامید است پیشرفت کند و به نفس مطمئنه بدل گردد.

انسان باید نفس را به کاستی‌ها، پستی، خساست و گرایش به حرام و ترک واجبات و تفریط در حق خدا متذکر شود.