سوره لیل

سوره ليل آيه ۱

‏متن آیه: ‏

﴿وَٱلَّيۡلِ إِذَا يَغۡشَىٰ ١

ترجمه:

‏سوگند به شب در آن هنگام که (روی زمین را فرا می‌گیرد، و همه اشیاء را با تاریکی خود) می‌پوشاند (و مردمان و جانداران را به استراحت و سکون می‌کشاند)!‏

توضيحات:

‏«يَغْشَيا‌»: فرا می‌گیرد و می‌پوشاند.‏

سوره ليل آيه ۲

‏متن آیه: ‏

﴿وَٱلنَّهَارِ إِذَا تَجَلَّىٰ ٢

ترجمه:

‏و به روز سوگند در آن هنگام که جلوه‌گر و روشن می‌گردد (و ظلمت شب را می‌راند و مردمان و جانداران را دیگر باره به جنبش و تلاش می‌اندازد)!‏

توضيحات:

‏«تَجَلَّيا‌»: روشن و آشکار گردید. جلوه‌گر آمد.‏

سوره ليل آيه ۳

‏متن آیه: ‏

﴿وَمَا خَلَقَ ٱلذَّكَرَ وَٱلۡأُنثَىٰٓ ٣

ترجمه:

‏و به آن که نر و ماده را می‌آفریند.‏

توضيحات:

‏«الذَّكَرَ وَ الأُنثَيا‌»: نر و ماده انسان‌ها و حیوان‌ها و گیاه‌ها و همه اشیاء مراد است (نگا: رعد / ۳، ذاریات‌ / ۴٩، یس‌ / ۳۶).‏

سوره ليل آيه ۴

‏متن آیه: ‏

﴿إِنَّ سَعۡيَكُمۡ لَشَتَّىٰ ٤

ترجمه:

‏سعی و تلاش شما جوراجور و گوناگون است (و لذا جزا و سزای شما هم متفاوت و مختلف خواهد بود).‏

توضيحات:

‏«شَتَّيا‌»: جمع شَتِیت، پراکنده. مراد مختلف و متفاوت و از هم جدا است. دست‌های‌ نیکوکار و پرهیزگار، و گروهی بدکردار و ناپرهیزگار، بعضی مؤمن و صادق، و برخی کافر و فاسق، و... تلاشهائی برای درم و شکم و لذائذ نفسانی، و تلاش‌هائی در راه خدمت به مردمان و رضای یزدان و اجرای اوامر ربّانی. و... این آیه بیان‌گر دو خطّ سیر متمایز و جهت‌گیری متفاوت است و جواب قسم است.‏

سوره ليل آيه ۵

‏متن آیه: ‏

﴿فَأَمَّا مَنۡ أَعۡطَىٰ وَٱتَّقَىٰ ٥

ترجمه:

‏کسی که (در راه خدا دارائی خود را) بذل و بخشش کند، و پرهیزگاری پیشه سازد (و از آفریدگار خویش بهراسد).‏

توضيحات:

‏«أَعْطَيا»: صرف کرد و داد. خرج و پخش کرد. «إتَّقَيا»: از خدا ترسید. تقوا و پرهیزگاری پیشه کرد.‏

سوره ليل آيه ۶

‏متن آیه: ‏

﴿وَصَدَّقَ بِٱلۡحُسۡنَىٰ ٦

ترجمه:

‏و به پاداش خوب (خدا در این سرا، و خوبتر خدا در آن سرا) ایمان و باور داشته باشد.‏

توضيحات:

‏«الْـحُسْنَيا»: پاداش خوب خدا که در این جهان بهره مؤمنان می‌گردد (نگا: زمر / ۱۰، نحل‌ / ۳۰) و پاداش بهتر خدا که در آن جهان نصیب مسلمانان می‌شود (نگا: آل‌عمران‌ / ۱۴۸، یونس‌ / ۲۶). خیر مطلقی که خدا آن را خیر می‌داند. یعنی آن کسی که بذل و بخشش می‌کند و پرهیزگاری پیشه می‌سازد و به خوب و خوبی ایمان دارد، و در یک کلام، حسنات و سیئات و فضیلت و رذیلت را همسان نمی‌شمارد، و بالطبع به پاداش نیکیها و پادافره بدیها معتقد است. (الْـحُسْنَيا) می‌تواند صفت مشبّهه، یا صفت تفضیلی باشد.‏

سوره ليل آيه ٧

‏متن آیه: ‏

﴿فَسَنُيَسِّرُهُۥ لِلۡيُسۡرَىٰ ٧

ترجمه:

‏(مشکلات و موانع را برای او آسان می‌سازیم و در کار خیر توفیقش می‌دهیم و) او را آماده رفاه و آسایش می‌نمائیم.‏

توضيحات:

‏«نُيَسِّرُهُ»: او را مهیا و آماده می‌سازیم. «الْيُسْرَيا»: رفاه و آسایش. ساده و آسان. آیه متضمّن دو معنی است: الف - او را آماده برای زندگی خوش و آسوده آخرت می‌سازیم (نگا: نحل‌ / ٩٧). ب - او را آماده انجام کارهای ساده و آسانی می‌سازیم که پیشتر برای او مشکل و دشوار بود. یعنی در پرتو گام نهادن به راه خدا مشکلات را برایش ساده و در انجام آنها توفیقش می‌دهیم (نگا: مائده‌ / ۱۶، عنکبوت‌ / ۶٩). اصولاً ایمان به معاد و پاداش عظیم الهی، مشکلات را در نظر انسان سهل و آسان جلوه‌گر می‌سازد و نه تنها مال، بلکه جان خود را در طبق اخلاص می‌گذارد و از این ایثارگری لذّت می‌برد.‏

سوره ليل آيه ۸

‏متن آیه: ‏

﴿وَأَمَّا مَنۢ بَخِلَ وَٱسۡتَغۡنَىٰ ٨

ترجمه:

‏و امّا کسی که تنگ‌چشمی بکند (و به بذل و بخشش دارائی در راه خدا دست نیازد) و خود را بی‌نیاز (از خدا و توفیق و پاداش دنیوی و اخروی الهی) بداند.‏

توضيحات:

‏«إسْتَغْنَيا»: خود را بی‌نیاز دانست. مراد بی‌نیاز از خدا، و مدد و یاری دنیوی، و اجر و پاداش اخروی یزدان جهان است (نگا: عبس‌ / ۵).‏

سوره ليل آيه ٩

‏متن آیه: ‏

﴿وَكَذَّبَ بِٱلۡحُسۡنَىٰ ٩

ترجمه:

‏و به پاداش خوب (خدا در این سرا، و خوبتر خدا در آن سرا) ایمان و باور نداشته باشد.‏

توضيحات:

‏«الْـحُسْنَيا»: (نگا: آیه ششم).‏

سوره ليل آيه ۱۰

‏متن آیه: ‏

﴿فَسَنُيَسِّرُهُۥ لِلۡعُسۡرَىٰ ١٠

ترجمه:

‏او را آماده برای سختی و مشقّت (و زندگی بس مشکل و ناگوار دوزخ) می‌سازیم.‏

توضيحات:

‏«الْعُسْرَيا»: سختی و مشقّت. شدّت و محنت. خواری ناشی از عدم توفیق در اعمال صالحه (نگا: المیزان). عذاب دوزخ.‏

سوره ليل آيه ۱۱

‏متن آیه: ‏

﴿وَمَا يُغۡنِي عَنۡهُ مَالُهُۥٓ إِذَا تَرَدَّىٰٓ ١١

ترجمه:

‏در آن هنگام که (به گور) پرت می‌گردد، دارائیش چه سودی به حال او دارد؟‏

توضيحات:

‏«مَا يُغْنِي عَنْهُ»: چه سودی به حال او دارد؟ سودی به حال او ندارد. واژه (مَا) استفهامیه و برای انکار، یا حرف نفی است. «تَردَّيا»: پرت گردید. سقوط کرد. مراد سقوط در قبر یا سرنگون شدن به دوزخ است. هلاک شد و مرد.‏

سوره ليل آيه ۱۲

‏متن آیه: ‏

﴿إِنَّ عَلَيۡنَا لَلۡهُدَىٰ ١٢

ترجمه:

‏مسلّماً نشان دادن (راه هدایت و ضلالت به مردم) بر عهده ما است.‏

توضيحات:

‏«عَلَيْنَا»: بر ما است. «الْـهُدَيا»: رهنمود. راهنمائی. ارائه طریق.‏

سوره ليل آيه ۱۳

‏متن آیه: ‏

﴿وَإِنَّ لَنَا لَلۡأٓخِرَةَ وَٱلۡأُولَىٰ ١٣

ترجمه:

‏و قطعاً آخرت و دنیا همه از آن ما است.‏

توضيحات:

‏«لَلآخِرَةَ وَالأُولَيا»: آن جهان و این جهان. مقدّم شدن آخرت بر دنیا، به خاطر اهمّیت فراوان و مقصود اصلی بودنِ آن است.‏

سوره ليل آيه ۱۴

‏متن آیه: ‏

﴿فَأَنذَرۡتُكُمۡ نَارٗا تَلَظَّىٰ ١٤

ترجمه:

‏من شما را از آتش هولناکی بیم می‌دهم که شعله‌ور می‌شود و زبانه می‌کشد.‏

توضيحات:

‏«فَأَنذَرْتُكُمْ»: فاعل پیغمبر اسلام است که خطاب به کفّار مکه صحبت می‌فرماید. «تَلَظَّيا»: شعله‌ور می‌شود. زبانه می‌کشد. فعل مضارع است و در اصل (تَتَلَظَّيا) است.‏

سوره ليل آيه ۱۵

‏متن آیه: ‏

﴿لَا يَصۡلَىٰهَآ إِلَّا ٱلۡأَشۡقَى ١٥

ترجمه:

‏بدان داخل نمی‌شود و نمی‌سوزد مگر بدبخت‌ترین (انسان‌ها).‏

توضيحات:

‏«الأَشْقَيا‌ »: بدبخت‌ترین.‏

سوره ليل آيه ۱۶

‏متن آیه: ‏

﴿ٱلَّذِي كَذَّبَ وَتَوَلَّىٰ ١٦

ترجمه:

‏همان کسی که (حق و حقیقت را دروغ می‌داند و آن را) تکذیب می‌نماید و (به آیات آسمانی) پشت می‌کند.‏

توضيحات:

‏«تَوَلَّيا»: پشت کرد. رویگردان شد (نگا: بقره‌ / ۲۰۵، آل‌عمران‌ / ۸۲، نجم‌ / ۲٩).‏

سوره ليل آيه ۱٧

‏متن آیه: ‏

﴿وَسَيُجَنَّبُهَا ٱلۡأَتۡقَى ١٧

ترجمه:

‏و لیکن پرهیزگارترین (انسان‌ها) از آن (آتش هولناک) به دور داشته خواهد شد.‏

توضيحات:

‏«الأتْقَيا»: پرهیزگارترین.‏

سوره ليل آيه ۱۸

‏متن آیه: ‏

﴿ٱلَّذِي يُؤۡتِي مَالَهُۥ يَتَزَكَّىٰ ١٨

ترجمه:

‏آن کسی که دارائی خود را (در راه خدا خرج می‌کند و) می‌دهد تا خویشتن را (به وسیله این کار، از کثافت بخل) پاکیزه بدارد.‏

توضيحات:

‏«يَتَزَكَّيا»: خود را پاک می‌دارد و پاکیزه می‌کند. حال یا بدل از فاعل است.‏

سوره ليل آيه ۱٩

‏متن آیه: ‏

﴿وَمَا لِأَحَدٍ عِندَهُۥ مِن نِّعۡمَةٖ تُجۡزَىٰٓ ١٩

ترجمه:

‏هیچ کسی بر او حق نعمتی ندارد تا (بدین وسیله به نعمتش پاسخ گوید و از سوی او آن) نعمت جزا داده شود.‏

توضيحات:

‏«تُجْزَيا»: نعمت جزا داده شود. سپاس گفته شود.‏

سوره ليل آيه ۲۰

‏متن آیه: ‏

﴿إِلَّا ٱبۡتِغَآءَ وَجۡهِ رَبِّهِ ٱلۡأَعۡلَىٰ ٢٠

ترجمه:

‏بلکه تنها هدف او جلب رضای ذات پروردگار بزرگوارش می‌باشد.‏

توضيحات:

‏«إبْتِغَآءَ»: خواستار شدن. طلبیدن. «وَجْهِ»: ذات (نگا: انعام‌ / ۵۲، کهف‌ / ۲۸، قصص‌ / ۸۸).‏

سوره ليل آيه ۲۱

‏متن آیه: ‏

﴿وَلَسَوۡفَ يَرۡضَىٰ ٢١

ترجمه:

‏قطعاً (چنین شخصی، از کارهائی که کرده است) راضی خواهد بود و (از پاداش‌هائی که از پروردگار خود دریافت می‌دارد) خوشنود خواهد شد.‏

توضيحات:

‏«لَسَوْفَ يَرْضَيا»: راضی خواهد بود. راضی خواهد شد (نگا: توبه‌ / ٩۶، نجم‌ / ۲۶).‏