سوره غاشیۀ

سوره غاشيۀ آيه ۱

‏متن آیه: ‏

﴿هَلۡ أَتَىٰكَ حَدِيثُ ٱلۡغَٰشِيَةِ ١

ترجمه:

‏آیا خبر حادثه فراگیر (روز قیامت که مردمان بی‌دین و گناهکار را در بر می‌گیرد) به تو رسیده است‌؟‏

توضيحات:

‏«هَلْ أَتَاكَ‌»:؟ استفهام، برای نشان دادن عظمت شدائد و اهوال روز قیامت است. «الْغَاشِيَةِ»: فراگیرنده. مراد روز قیامت است که مردمان کافر و فاجر و فاسق را زیر مصائب و شدائد خود می‌گیرد.‏

سوره غاشيۀ آيه ۲

‏متن آیه: ‏

﴿وُجُوهٞ يَوۡمَئِذٍ خَٰشِعَةٌ ٢

ترجمه:

‏مردمانی، در آن روز خوار و زبون خواهند بود.‏

توضيحات:

‏«وُجُوهٌ»: چهره‌ها. مراد خود اشخاص و افراد است. «خَاشِعَةٌ»: خوار و زبون. فرو شکسته و درهم شکسته. خضوع ایشان، سرافکندگی آمیخته با شرمندگی و نگرانی است.‏

سوره غاشيۀ آيه ۳

‏متن آیه: ‏

﴿عَامِلَةٞ نَّاصِبَةٞ ٣

ترجمه:

‏دائماً خواهند کوشید و رنج خواهند کشید.‏

توضيحات:

‏«عَامِلَةٌ»: کوشا و پویا. مراد این است که همیشه این پا و آن پا می‌کنند و برمی‌جهند و می‌افتند، و آسایش و آرامش از آنان سلب ‌می‌گردد، و هر دم گرفتار عذابی می‌شوند (نگا: غافر / ٧۱ و ٧۲، قمر / ۴٧ و ۴۸، رحمن‌ / ۴۴). «نَاصِبَةٌ»: در رنج. دچار زحمت و مشقّت. خسته و مانده.‏

سوره غاشيۀ آيه ۴

‏متن آیه: ‏

﴿تَصۡلَىٰ نَارًا حَامِيَةٗ ٤

ترجمه:

‏به آتش بس سوزان و گدازان دوزخ در خواهند آمد و خواهند سوخت.‏

توضيحات:

‏«تَصْلي‌»: به‌آتش داخل می‌شوند و بدان می‌سوزند (نگا: انشقاق ۱۲، اعلی‌ / ۱۲). «حَامِيَةً»: بی‌نهایت گرم و سوزان (نگا: قاسمی).‏

سوره غاشيۀ آيه ۵

‏متن آیه: ‏

﴿تُسۡقَىٰ مِنۡ عَيۡنٍ ءَانِيَةٖ ٥

ترجمه:

‏از چشمه بسیار داغ و گرمی نوشانده خواهند شد.‏

توضيحات:

‏«عَيْنٍ»: چشمه. «ءَانِيَةٍ»: بسیار داغ و گرم.‏

سوره غاشيۀ آيه ۶

‏متن آیه: ‏

﴿لَّيۡسَ لَهُمۡ طَعَامٌ إِلَّا مِن ضَرِيعٖ ٦

ترجمه:

‏آنان خوراکی جز ضریع نخواهند داشت.‏

توضيحات:

‏«ضَرِيعٍ»: گیاه‌خارداری که شبرق نامیده می‌شود. خشکیده آن را ضَریع می‌گویند. گویا ناگوارترین و تهوّع‌آورترین گیاه است و هیچ حیوانی آن را نمی‌چرد، جز شتر که تا تَر است آن را می‌خورد و چون خشکید از آن کناره‌گیری می‌کند. اگر در جاهائی طعام دوزخیان منحصر به زقّوم (نگا: صافّات‌ / ۶۲، دخان‌ / ۴۳، واقعه‌ / ۵۲) و در موردی محدود به غِسْلین (نگا: حاقّه‌ / ۳۶) شده است، بدان خاطر است که دوزخیان مختلفند و عذاب هم دارای انواع و اقسام است، و هر یک از آنها برای گروهی از ایشان است. یا این که این الفاظ، تعبیرها و تمثیل‌هائی از غذای دوزخیان است.‏

سوره غاشيۀ آيه ٧

‏متن آیه: ‏

﴿لَّا يُسۡمِنُ وَلَا يُغۡنِي مِن جُوعٖ ٧

ترجمه:

‏نه فربه خواهد کرد و نه از گرسنگی خواهد رهاند.‏

توضيحات:

‏«لا يُسْمِنُ»: چاق و فربه نمی‌سازد. «لا يُغْني‌»: بی‌نیاز نمی‌گرداند. «جُوعٍ»: گرسنگی.‏

سوره غاشيۀ آيه ۸

‏متن آیه: ‏

﴿وُجُوهٞ يَوۡمَئِذٖ نَّاعِمَةٞ ٨

ترجمه:

‏مردمانی در آن روز شادان و شاداب و دارای نعمت و لذّت خواهند بود.‏

توضيحات:

‏«نَاعِمَةٌ»: شادان و شاداب. در خوشی و رفاه. دارای نعمت و لذّت.‏

سوره غاشيۀ آيه ٩

‏متن آیه: ‏

﴿لِّسَعۡيِهَا رَاضِيَةٞ ٩

ترجمه:

‏از کوشش خود خوشنود و به سبب تلاش خویش راضی خواهند بود.‏

توضيحات:

‏«لِسَعْيِهَا»: حرف لام به معنی (ب) و برای تعلیل است (نگا: المصحف المیسّر). یا این که برای تعلیل نمی‌باشد (نگا: روح‌المعانی). یعنی به خاطر سعی خود، یا از سعی خود.‏

سوره غاشيۀ آيه ۱۰

‏متن آیه: ‏

﴿فِي جَنَّةٍ عَالِيَةٖ ١٠

ترجمه:

‏در بهشت برین و عالیقدر بسر خواهند برد.‏

توضيحات:

‏«عَالِيَةٍ»: عالیقدر و ارزشمند. برین. بالا و والا.‏

سوره غاشيۀ آيه ۱۱

‏متن آیه: ‏

﴿لَّا تَسۡمَعُ فِيهَا لَٰغِيَةٗ ١١

ترجمه:

‏در آنجا سخن یاوه‌ای نخواهند شنید.‏

توضيحات:

‏«لا تَسْمَعُ»: نمی‌شنوند. نمی‌شنوی. این فعل می‌تواند متعلّق به (وُجُوهٌ) باشد، و یا به مخاطبی برگردد که شایستگی چنین مکانی را برای خود فراهم می‌سازد. «لاغِيَةً»: یاوه. سخنان پوچ و بیهوده. مصدری است همچون لَغْو (نگا: واقعه‌ / ۲۵).‏

سوره غاشيۀ آيه ۱۲

‏متن آیه: ‏

﴿فِيهَا عَيۡنٞ جَارِيَةٞ ١٢

ترجمه:

‏در آنجا چشمه‌های روانی است.‏

توضيحات:

‏«عَيْنٌ»: چشمه. چشمه‌ها. این واژه می‌تواند مفرد یا اسم جنس باشد (نگا: نمونه). یا این که تنوین آن برای تکثیر است (نگا: روح‌البیان). چرا که در قرآن آمده است: «إِنَّ الْمُتَّقِينَ فِي جَنَّاتٍ وَ عُيُونٍ» (ذاریات‌ / ۱۵).‏

سوره غاشيۀ آيه ۱۳

‏متن آیه: ‏

﴿فِيهَا سُرُرٞ مَّرۡفُوعَةٞ ١٣

ترجمه:

‏در آنجا تختهای بلند و عالی است.‏

توضيحات:

‏«سُرُرٌ»: جمع سَریر، تخت‌هائی که بر آنها می‌نشینند یا می‌خوابند. «مَرْفُوعَةٌ»: بلند و برکشیده. عالی و گرانب‌ها.‏

سوره غاشيۀ آيه ۱۴

‏متن آیه: ‏

﴿وَأَكۡوَابٞ مَّوۡضُوعَةٞ ١٤

ترجمه:

‏و ساغرهائی که (در کنار چنین چشمه‌هائی و در حضور بهشتیان) گذارده شده‌اند.‏

توضيحات:

‏«أَكْوَابٌ»: جمع کوب، قَدَح‌هاو ساغرها (نگا: زخرف‌ / ٧۱، واقعه‌ / ۱۸، انسان‌ / ۱۵). «مَوْضُوعَةٌ»: نهاده شده. گذارده شده.‏

سوره غاشيۀ آيه ۱۵

‏متن آیه: ‏

﴿وَنَمَارِقُ مَصۡفُوفَةٞ ١٥

ترجمه:

‏و بالش‌ها و پشتی‌هائی که به ردیف چیده شده‌اند.‏

توضيحات:

‏«نَمَـارِقُ»: جمع نَمْرُقَة، بالش‌ها. پشتی‌ها. «مَصْفُوفَةٌ»: ردیف شده. به رسته نهاده. به صف چیده شده.‏

سوره غاشيۀ آيه ۱۶

‏متن آیه: ‏

﴿وَزَرَابِيُّ مَبۡثُوثَةٌ ١٦

ترجمه:

‏و فرش‌های فاخر و گرانب‌هائی که گسترده و پهن گشته‌اند.‏

توضيحات:

‏«زَرَابِيُّ»: جمع زَرْبِیة، فرش‌های عالی خوابدار که هم نرم و راحت، و هم گرانب‌ها و قیمتی هستند. «مَبْثُوثَةٌ»: گسترده و پهن شده. اینجا و آنجا باز و پراکنده شده، که نشانه رفاهیت و فراخی نعمت و ثروت است.‏

سوره غاشيۀ آيه ۱٧

‏متن آیه: ‏

﴿أَفَلَا يَنظُرُونَ إِلَى ٱلۡإِبِلِ كَيۡفَ خُلِقَتۡ ١٧

ترجمه:

‏آیا به شتران نمی‌نگرند که چگونه آفریده شده‌اند؟!‏

توضيحات:

‏«أَفَلا يَنظُرُونَ»:؟ آیا نمی‌نگرند؟ آیا دقّت نمی‌کنند و نمی‌اندیشند؟ «الإِبِلِ»: شتران. از لفظ خود دارای مفرد نیست. آفرینش شتر دارای اسرار شگفت‌انگیز است.‏

سوره غاشيۀ آيه ۱۸

‏متن آیه: ‏

﴿وَإِلَى ٱلسَّمَآءِ كَيۡفَ رُفِعَتۡ ١٨

ترجمه:

‏و به آسمان نگاه نمی‌کنند که چگونه برافراشته شده است‌؟!‏

توضيحات:

‏«رُفِعَتْ»: برافراشته شده است.‏

سوره غاشيۀ آيه ۱٩

‏متن آیه: ‏

﴿وَإِلَى ٱلۡجِبَالِ كَيۡفَ نُصِبَتۡ ١٩

ترجمه:

‏و به کوه‌ها نمی‌نگرند که چگونه نصب و پابرجای شده‌اند؟!‏

توضيحات:

‏«نُصِبَتْ»: نصب شده است. پا برجای گشته است. ثابت و استوار شده است.‏

سوره غاشيۀ آيه ۲۰

‏متن آیه: ‏

﴿وَإِلَى ٱلۡأَرۡضِ كَيۡفَ سُطِحَتۡ ٢٠

ترجمه:

‏و به زمین نمی‌نگرند که چگونه پهن و گسترانیده شده است‌؟!‏

توضيحات:

‏«سُطِحَتْ»: مسطّح شده است. پهن گشته است.‏

سوره غاشيۀ آيه ۲۱

‏متن آیه: ‏

﴿فَذَكِّرۡ إِنَّمَآ أَنتَ مُذَكِّرٞ ٢١

ترجمه:

‏تو پند و اندرز بده و (مردمان را به وظائفشان) یادآوری کن. چرا که تو تنها پند دهنده و یادآوری کننده‌ای و بس.‏

توضيحات:

‏«ذَكِّرْ»: پند بده. یادآوری کن. «مُذَكِّرٌ»: پند دهنده. یادآوری کننده.‏

سوره غاشيۀ آيه ۲۲

‏متن آیه: ‏

﴿لَّسۡتَ عَلَيۡهِم بِمُصَيۡطِرٍ ٢٢

ترجمه:

‏تو بر آنان چیره و مسلّط نیستی (تا ایشان را به ایمان واداری).‏

توضيحات:

‏«مُصَيْطِرٍ»: مسلّط. چیره (نگا: بقره‌ / ۲۵۶، یونس‌ / ٩٩، ق / ۴۵). این واژه را با (س) و (ص) خوانده‌اند. تبدیل سین به صاد به علّت مناسبت با (ط) است.‏

سوره غاشيۀ آيه ۲۳

‏متن آیه: ‏

﴿إِلَّا مَن تَوَلَّىٰ وَكَفَرَ ٢٣

ترجمه:

‏امّا کسی که (از حق و حقیقت روی بگرداند و به آئین الهی) پشت کند و کفر ورزد.‏

توضيحات:

‏«إِلاّ»: لیکن. امّا. استثناء منقطع است (نگا: نساء / ۸۰، انعام‌ / ۱۰٧، شوری‌ / ۴۸). برخی استثناء را متّصل می‌دانند و مستثنی‌منه را مفعول محذوف فعل (فَذَكِّرْ) می‌شمارند. در این صورت معنی چنین است: ای پیغمبر! همه‌کس را اندرز بده، مگر آنان که می‌روند و روی می‌گردانند و به ایمان و قرآن پشت می‌کنند (نگا: زخرف‌ / ۸۳).‏

سوره غاشيۀ آيه ۲۴

‏متن آیه: ‏

﴿فَيُعَذِّبُهُ ٱللَّهُ ٱلۡعَذَابَ ٱلۡأَكۡبَرَ ٢٤

ترجمه:

‏خداوند بزرگ‌ترین عذاب را بدو می‌رساند (که عذاب اخروی است).‏

توضيحات:

‏«الْعَذَابَ الأكْبَرَ»: بزرگترین عذاب. مراد عذاب آخرت است که در مقابل آن عذاب دنیا است که کمترین عذاب نامیده می‌شود (نگا: سجده‌ / ۲۱).‏

سوره غاشيۀ آيه ۲۵

‏متن آیه: ‏

﴿إِنَّ إِلَيۡنَآ إِيَابَهُمۡ ٢٥

ترجمه:

‏مسلّماً بازگشت آنان (پس از مرگ و رستاخیز) به‌سوی ما خواهد بود.‏

توضيحات:

‏«إِيَاب‌»: بازگشتن. برگشتن. رجوع.‏

سوره غاشيۀ آيه ۲۶

‏متن آیه: ‏

﴿ثُمَّ إِنَّ عَلَيۡنَا حِسَابَهُم ٢٦

ترجمه:

‏آن گاه حساب (و کتاب و سروکار) ایشان با ما خواهد بود.‏

توضيحات:

‏«ثُمَّ»: پس از آن. «عَلَيْنَا حِسَابَهُمْ»: حساب ایشان با ما است و ما خودمان می‌دانیم که با آنان چه کار می‌کنیم.‏