سوره انشقاق

سوره انشقاق آيه ۱

‏متن آیه: ‏

﴿إِذَا ٱلسَّمَآءُ ٱنشَقَّتۡ ١

ترجمه:

‏هنگامی که آسمان می‌شکافد.‏

توضيحات:

‏«إِنشَقَّتْ»: شکافت (نگا: حاقّه‌ / ۱۶، انفطار / ۱).‏

سوره انشقاق آيه ۲

‏متن آیه: ‏

﴿وَأَذِنَتۡ لِرَبِّهَا وَحُقَّتۡ ٢

ترجمه:

‏و فرمان پروردگارش را می‌برد، و چنین هم می‌سزد و حق هم همین است.‏

توضيحات:

‏«أَذِنَتْ»: گوش فرا داد و فرمان برد. امتثال نمود. «حُقَّتْ»: سزاوار و شایسته همین است. بر آن واجب شده که منقاد و فرمانبردار باشد. در فارسی گفته می‌شود: بر او واجب است. وظیفه او است. حق همین است. و...‏

سوره انشقاق آيه ۳

‏متن آیه: ‏

﴿وَإِذَا ٱلۡأَرۡضُ مُدَّتۡ ٣

ترجمه:

‏و هنگامی که زمین گسترده می‌شود (و با زدوده شدن فرازها و نشیب‌ها و پستی‌ها و بلندی‌های آن، صاف و هموار می‌گردد).‏

توضيحات:

‏«مُدَّت»: کشیده و گسترده شد. مراد دو چیز است: یکم، از میان رفتن پستی‌ها و بلندی‌ها و تبدیل زمین به پهنه و گستره فراخ و یکپارچه‌ای. دوم، گسترده‌تر و فراختر شدن زمین تا برای خلائق اوّلین و آخرین گنجایش پیدا کند.‏

سوره انشقاق آيه ۴

‏متن آیه: ‏

﴿وَأَلۡقَتۡ مَا فِيهَا وَتَخَلَّتۡ ٤

ترجمه:

‏و آنچه (از خزینه‌ها و مرده‌ها) در درون خود دارد بیرون می‌اندازد، و (از آنها) خالی می‌گردد.‏

توضيحات:

‏«أَلْقَتْ»: پرتاب کرد. بیرون افکند. «تَخَلَّتْ»: خالی گردید.‏

سوره انشقاق آيه ۵

‏متن آیه: ‏

﴿وَأَذِنَتۡ لِرَبِّهَا وَحُقَّتۡ ٥

ترجمه:

‏و فرمان پروردگارش را می‌برد، و چنین هم می‌سزد و حق هم همین است.‏

توضيحات:

‏«أَذِنَتْ...»: این حوادث عظیم که با تسلیم کامل همه موجودات توأم است، بیان‌گر مرحله نوین هستی است. جواب (إِذا) محذوف است و جمله‌ای این چنین است: انسان نتیجه اعمال خوب و بد خود را می‌بیند. برخی آیه بعدی را متضمّن جواب (إِذا) می‌دانند.‏

سوره انشقاق آيه ۶

‏متن آیه: ‏

﴿يَٰٓأَيُّهَا ٱلۡإِنسَٰنُ إِنَّكَ كَادِحٌ إِلَىٰ رَبِّكَ كَدۡحٗا فَمُلَٰقِيهِ ٦

ترجمه:

‏هان! ای انسان! تو پیوسته با تلاش بی‌امان و رنج فراوان به‌سوی پروردگار خود رهسپاری، و سرانجام او را ملاقات خواهی کرد (و نتیجه رنج و تلاش خود را خواهی دید).‏

توضيحات:

‏«كَادِحٌ»: تلاش‌گرِ رنجبر. «كَدْحاً»: جدّ و جهد در کار همراه با رنج و تعب، به گونه‌ای که در جسم و جان اثر بگذارد. «إِلي رَبِّكَ»: این آیه، بیان‌گر ذاتِ جویا و کوشای انسان و حرکت دائمی این رهرو رنجبر نالان در کاروان جهان‌گذران به‌سوی یزدان سبحان است. «فَمُلاقِيهِ»: به پروردگار خود می‌رسی. به نتیجه تلاش و رنج خود می‌رسی. ضمیر (هِ) به رَبّ یا کدْح برمی‌گردد.‏

سوره انشقاق آيه ٧

‏متن آیه: ‏

﴿فَأَمَّا مَنۡ أُوتِيَ كِتَٰبَهُۥ بِيَمِينِهِۦ ٧

ترجمه:

‏در آن وقت، هرکس نامه اعمالش به دست راستش داده شود.‏

توضيحات:

‏«كِتَابَهُ بِيَمِينِهِ»: (نگا: اسراء / ٧۱، حاقّه‌ / ۱٩).‏

سوره انشقاق آيه ۸

‏متن آیه: ‏

﴿فَسَوۡفَ يُحَاسَبُ حِسَابٗا يَسِيرٗا ٨

ترجمه:

‏با او حساب ساده و آسانی خواهد شد.‏

توضيحات:

‏«سَوْفَ يُحَاسَبُ»: محاسبه و رسیدگی خواهد شد.‏

سوره انشقاق آيه ٩

‏متن آیه: ‏

﴿وَيَنقَلِبُ إِلَىٰٓ أَهۡلِهِۦ مَسۡرُورٗا ٩

ترجمه:

‏و خرّم و شادان به‌سوی کسان و خویشان مؤمن خود برمی‌گردد.‏

توضيحات:

‏«أَهْلِهِ»: خویشان و کسان او. مراد مؤمنان است.‏

سوره انشقاق آيه ۱۰

‏متن آیه: ‏

﴿وَأَمَّا مَنۡ أُوتِيَ كِتَٰبَهُۥ وَرَآءَ ظَهۡرِهِۦ ١٠

ترجمه:

‏و امّا کسی که از پشت سر نامه اعمالش بدو داده شود.‏

توضيحات:

‏«وَرَآءَ ظَهْرِهِ»: پشت سرش. اشخاص کافر و گناهکار نامه اعمال خود را از پشت سر و با دست چپ دریافت می‌دارند. چنین کاری بیان‌گر بیزاری ایشان از این نامه شوم و پرونده بدشگون است (نگا: حاقّه‌ / ۲۵).‏

سوره انشقاق آيه ۱۱

‏متن آیه: ‏

﴿فَسَوۡفَ يَدۡعُواْ ثُبُورٗا ١١

ترجمه:

‏مرگ را فریاد خواهد داشت و هلاک خود را خواهد طلبید.‏

توضيحات:

‏«يَدْعُو»: فریاد می‌دارد. می‌طلبد. الف زائدی در رسم‌الخطّ قرآنی در آخر دارد. «ثُبُوراً »: هلاک و نابودی (نگا: فرقان‌ / ۱۳ و ۱۴).‏

سوره انشقاق آيه ۱۲

‏متن آیه: ‏

﴿وَيَصۡلَىٰ سَعِيرًا ١٢

ترجمه:

‏و به آتش سوزان دوزخ در خواهد آمد و خواهد سوخت.‏

توضيحات:

‏«يَصْلي‌»: به آتش وارد می‌گردد و بدان می‌سوزد (نگا: نساء / ۱۰، ابراهیم‌ / ۲٩، اسراء / ۱۸٩). «سَعِيراً»: آتش سوزان و شعله‌ور. دوزخ.‏

سوره انشقاق آيه ۱۳

‏متن آیه: ‏

﴿إِنَّهُۥ كَانَ فِيٓ أَهۡلِهِۦ مَسۡرُورًا ١٣

ترجمه:

‏این بدان خاطر است که در میان خانواده و کسان خود (در جهان، سرمست از شهوات و لذائذ حیوانی، و) مسرور (از کفر و گناه خویش) بوده است.‏

توضيحات:

‏«أَهْلِهِ»: خانواده و خوی‌شان خود. دوستان و همدمان خود. «كَانَ... مَسْرُوراً»: مراد سُرور ناشی از شهوت‌ها و غفلت‌ها، و لذّت حاصل از کفر و گناه است. سُروری نکوهیده و مذموم است که انسان را از یاد خدا غافل کند و او را در شهوات غوطه‌ور سازد.‏

سوره انشقاق آيه ۱۴

‏متن آیه: ‏

﴿إِنَّهُۥ ظَنَّ أَن لَّن يَحُورَ ١٤

ترجمه:

‏و او گمان می‌برده است که وی هرگز (به سوی خدا برای حساب و کتاب) باز نخواهد گشت.‏

توضيحات:

‏«لَن يَحُورَ»: باز نمی‌گردد. مراد این است که به معاد باور نداشته است و معتقد به رستاخیز و حساب و کتاب اخروی و بهشت و دوزخ نبوده است.‏

سوره انشقاق آيه ۱۵

‏متن آیه: ‏

﴿بَلَىٰٓۚ إِنَّ رَبَّهُۥ كَانَ بِهِۦ بَصِيرٗا ١٥

ترجمه:

‏(زهی خیال باطل!) آری که (او زنده می‌گردد و به‌سوی پروردگارش برمی‌گردد، و) پروردگارش او را دیده است و آگاه از (احوال و افعال و اقوال) او بوده است (و در لحظه لحظه زندگیش وی را پائیده است).‏

توضيحات:

‏«بَلي‌»: آری! حرفی است که عدم رجوع را باطل می‌کند، و رجوع را قطعی و محقّق می‌دارد.‏

سوره انشقاق آيه ۱۶

‏متن آیه: ‏

﴿فَلَآ أُقۡسِمُ بِٱلشَّفَقِ ١٦

ترجمه:

‏سوگند به شفق!‏.

توضيحات:

‏«فَلآ أُقْسِمُ»: (نگا: واقعه‌ / ٧۵، حاقّه‌ / ۳۸، معارج‌ / ۴۰). «الشَّفَقِ»: سرخی کناره آسمان در افق مغرب، در آغاز غروب آفتاب.‏

سوره انشقاق آيه ۱٧

‏متن آیه: ‏

﴿وَٱلَّيۡلِ وَمَا وَسَقَ ١٧

ترجمه:

‏و سوگند به شب و هرآنچه که فرا می‌گیرد و زیر تاریکی خود جمع می‌گرداند!‏

توضيحات:

‏«وَسَقَ»: فرا گرفت. جمع کرد. در صورت اخیر، اشاره به بازگشت انواع حیوانات و پرندگان و حتّی انسان‌ها به خانه‌ها و لانه‌های خود به هنگام شب است که مایه آرامش و آسایش عمومی جانداران است.‏

سوره انشقاق آيه ۱۸

‏متن آیه: ‏

﴿وَٱلۡقَمَرِ إِذَا ٱتَّسَقَ ١٨

ترجمه:

‏و سوگند به ماه، بدان گاه که (بدر کامل می‌شود و نور و شکل آن) جمع و جور می‌گردد!‏.

توضيحات:

‏«إتَّسَقَ»: جمع گردید. جمع و جور شد. گِرد و تمام شد. مراد کمال نور ماه در شب چهارده است که ماه در این حالت فروغ و زیبائی خاصّی دارد.‏

سوره انشقاق آيه ۱٩

‏متن آیه: ‏

﴿لَتَرۡكَبُنَّ طَبَقًا عَن طَبَقٖ ١٩

ترجمه:

‏قطعاً مراتب و حالات مختلفی را یکی پس از دیگری (در مسیر زندگی دنیوی) طی خواهید کرد و با اوضاع و احوال گوناگونی (در آخرت) روبرو خواهید شد. (از قبیل: کودکی و جوانی و پیری، سلامت و بیماری، خوشی و ناخوشی، زندگی و مرگ، برزخ و رستاخیز و قیامت، و...).‏

توضيحات:

‏«لَتَرْكَبُنَّ»: قطعاً حال به حال می‌گردید و احوال و اوضاع گوناگونی را پشت سر می‌گذارید. «طَبَقاً»: چیزی که مطابق با چیز دیگری است. در اینجا مراد حالت و مرتبت است. «عَنْ»: در اینجا به معنی (بَعْدَ) است. همان‌گونه که گفته می‌شود: فُلانٌ عَظيمٌ، أَباً عَنْ جَدٍّ. بعضی واژه (طَبَق) را به معنی آخرت دانسته‌اند که در آن انسان مطابق این جهان زنده می‌گردد و حسّ و شعور پیدا می‌کند، امّا برابر ضوابط خاصّ خود (نگا: جزء عم شیخ محمّد عبده).‏

سوره انشقاق آيه ۲۰

‏متن آیه: ‏

﴿فَمَا لَهُمۡ لَا يُؤۡمِنُونَ ٢٠

ترجمه:

‏ایشان را چه شده است که ایمان نمی‌آورند؟‏

توضيحات:

‏«مَا لَهُمْ»؟: ایشان را چه شده است‌؟ یعنی دلائل خداشناسی و خداپرستی در آفاق و انفس، فراوان و آشکار است، این مردم چرا باید به قرآن و نبوّت و دیانت و آخرت و سائر حقائق دیگر، ایمان نیاورند؟!‏

سوره انشقاق آيه ۲۱

‏متن آیه: ‏

﴿وَإِذَا قُرِئَ عَلَيۡهِمُ ٱلۡقُرۡءَانُ لَا يَسۡجُدُونَۤ۩ ٢١

ترجمه:

‏و هنگامی که قرآن بر آنان خوانده می‌شود (در برابر صاحب قرآن و پروردگار زمین و آسمان به خاک مذلّت و بندگی نمی‌افتند و) کرنش نمی‌برند؟‏

توضيحات:

‏«لا يَسْجُدُونَ»: خضوع و خشوع نمی‌کنند. سجده و کرنش نمی‌برند. مقصود از سجده، تن دادن و سر فرود آوردن در برابر اعجاز قرآن و اوامر و احکام آن است. یا مراد این است که چرا نباید در برابر شنیدن قرآن، خوف خدا در دل و جان پیدا شود، و سر تسلیم در پیشگاه یزدان فرود آورده شود؟‏

سوره انشقاق آيه ۲۲

‏متن آیه: ‏

﴿بَلِ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ يُكَذِّبُونَ ٢٢

ترجمه:

‏بلکه کافران (به سبب تعصّب و تقلید کورکورانه از نیاکان، و حفظ منافع مادی، و کسب آزادی برای اشباع هوس‌های اهریمنانه، آیات الهی و رستاخیز و بهشت و دوزخ را) تکذیب می‌دارند و دروغ می‌شمارند.‏

توضيحات:

‏«يُكَذِّبُونَ»: به کار بردن فعل مضارع، برای استمرار است، و گواه بر این معنی که کافران در تکذیبهای خود اصرار داشته و دارند.‏

سوره انشقاق آيه ۲۳

‏متن آیه: ‏

﴿وَٱللَّهُ أَعۡلَمُ بِمَا يُوعُونَ ٢٣

ترجمه:

‏خداوند به خوبی می‌داند که آنان چه چیزیهایی (از کینه و دشمنیها بر ضدّ اسلام در درون دل‌های‌ خود) نگاه می‌دارند.‏

توضيحات:

‏«أَعْلَمُ»: آگاه‌تر. مراد خوبِ خوب، یا آگاه‌تر از خودشان است. «يُوعُونَ»: نگاه می‌دارند. در ظرف دل‌ها پنهان می‌نمایند و به دل می‌گیرند (نگا: معارج‌ / ۱۸، حاقّه‌ / ۱۲).‏

سوره انشقاق آيه ۲۴

‏متن آیه: ‏

﴿فَبَشِّرۡهُم بِعَذَابٍ أَلِيمٍ ٢٤

ترجمه:

‏پس ایشان را به عذاب دردناکی مژده بده!‏.

توضيحات:

‏«بَشِّرْهُمْ»: استعمال مژده‌دادن به جای بیم دادن، جنبه طعن و ریشخند دارد.‏

سوره انشقاق آيه ۲۵

‏متن آیه: ‏

﴿إِلَّا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ ٱلصَّٰلِحَٰتِ لَهُمۡ أَجۡرٌ غَيۡرُ مَمۡنُونِۢ ٢٥

ترجمه:

‏لیکن کسانی که ایمان آورده‌اند و کارهای شایسته انجام داده‌اند، آنان دارای پاداش ناگسستنی و پایان ناپذیرفتنی هستند.‏

توضيحات:

‏«إِلاَّ الَّذِينَ...»: حرف (إِلاّ) به معنی (لكِن) است، و استثناء منقطع از ضمیر (هُمْ) در آیه پیشین است. آن را استثناء متّصل نیز دانسته‌اند. در این صورت معنی آیه چنین است: مگر به کسانی که ایمان آورده‌اند و کارهای شایسته انجام داده‌اند که آنان دارای پاداش ناگسستنی و پایان ناپذیرفتنی می‌باشند. «غَيْرُ مَـمْنُونٍ»: ناگسستنی و نامقطوع (نگا: هود / ۱۰۸). بدون منّت. بی‌حساب و بی‌شمار (نگا: بقره‌ / ۲۱۲، آل‌عمران‌ / ۲٧ و ۳٧، زمر / ۱۰، غافر / ۴۰).‏