سوره فاتحۀ

سوره فاتحۀ آيه ۱

متن آیه: ‏

بِسۡمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحۡمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ

‏ترجمه: ‏

‏به نام خداوند بخشنده مهربان.‏

توضيحات:

‏«بِسْمِ»: فراهم آمده است از (بِ) و (اِسْمِ). یعنی: کارم را با نام خدا آغاز می‌کنم‌؛ نه به نام چیز دیگری، و نه به فرمان دل یا کس دیگری. واژه (اِسْم) از ماده (سُمُوّ) به معنی عُلُوّ، یا (وسم) به معنی علامت و نشانه است. «اللهِ»: اسم خاصّ است برای خدا. اصل آن (إِلاه) بوده و مصدری است بر وزن (فِعال) به معنی مفعول، یعنی (مَأْلُوه) به معنی معبود می‌باشد. همان‌گونه که مصدر (خَلْق) به معنی مخلوق است (نگا: لقمان‌ / ۱۱). «الرَّحْمنِ»: دارای مهر فراوان (نگا: أعراف / ۱۵۶). «الرَّحِیمِ»: دارای مهر همیشگی.‏

سوره فاتحۀ آيه ۲

‏متن آیه: ‏

﴿ٱلۡحَمۡدُ لِلَّهِ رَبِّ ٱلۡعَٰلَمِينَ ٢

ترجمه:

‏ستایش خداوندی را سزا است که پروردگار جهانیان است.‏

توضيحات:

‏«رَبِّ»: پروردگار. مصدری است به معنی تربیت، و در اینجا در معنی اسم فاعل، یعنی مربّی به کار رفته است، و صفت (الله) می‌باشد. «الْعَالَـمـِينَ»: جهانیان، جهانها. هر صنفی از اصناف آفریدگان. اسم آلت است و به معنی آنچه خدا بدان شناخته شود. از راه تغلیب به صورت جمع مذکر سالم با (ین) جمع بسته شده است.‏

سوره فاتحۀ آيه ۳

‏متن آیه: ‏

﴿ٱلرَّحۡمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ ٣

ترجمه:

‏بخشنده مهربان است.‏

توضيحات:

‏«الرَّحْمنِ»: و «الرَّحِيمِ». هر دو صیغه مبالغه‌اند و صفت (الله) می‌باشند.‏

سوره فاتحۀ آیه ۴

‏متن آیه: ‏

﴿مَٰلِكِ يَوۡمِ ٱلدِّينِ ٤

ترجمه:

‏مالک روز سزا و جزا است.‏

توضيحات:

‏«مَالِک»: متصرّف. صاحب. خداوند. بدل یا صفت بشمار است. «الدِّینِ»: جزا. داوری. آئین.‏

سوره فاتحۀ آيه ۵

‏متن آیه: ‏

﴿إِيَّاكَ نَعۡبُدُ وَإِيَّاكَ نَسۡتَعِينُ ٥

ترجمه:

‏تنها تو را می‌پرستیم و تنها از تو یاری می‌طلبیم.‏

توضيحات:

‏«إيَّاكَ»: تو را.‏

سوره فاتحۀ آيه ۶

‏متن آیه: ‏

﴿ٱهۡدِنَا ٱلصِّرَٰطَ ٱلۡمُسۡتَقِيمَ ٦

ترجمه:

‏ما را به راه راست راهنمائی فرما.‏

توضيحات:

‏«الصِّرَاطَ»: راه (نگا: مریم‌ / ۳۶، یس‌ / ۶۱، زخرف‌ / ۶۱ و ۶۴).‏

سوره فاتحۀ آيه ٧

‏متن آیه: ‏

﴿صِرَٰطَ ٱلَّذِينَ أَنۡعَمۡتَ عَلَيۡهِمۡ غَيۡرِ ٱلۡمَغۡضُوبِ عَلَيۡهِمۡ وَلَا ٱلضَّآلِّينَ ٧

ترجمه:

‏راه کسانی که بدانان نعمت داده‌ای‌؛ نه راه آنان که بر ایشان خشم‌گرفته‌ای، و نه راه گمراهان و سرگشتگان.‏

توضيحات:

‏«صِرَاطَ»: بدل از (الصِّرَاطَ) پیشین است. ﴿ٱلَّذِينَ أَنۡعَمۡتَ عَلَيۡهِمۡ: مراد کسانی است که در (نساء / ۶٩) از آنان سخن رفته است. «غَيْرِ»: بدل از ضمیر (هِمْ) یا از (الَّذِينَ) است. «الْـمـَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ»: مراد کسانی است که در (فتح / ۶) از آنان سخن رفته است. «الضَّآلِّينَ»: گمراهان. مراد کسانی است که در (آل‌‌عمران‌ / ٩۰، واقعه‌ / ۴۱ - ۵۶) از ایشان صحبت شده است.‏‏