سورۀ لیل مکی و دارای ۲۱ آیه می‌باشد

سورة الليل (مكية وهي إحدي وعشرون آية)

بِسۡمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحۡمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ

﴿وَٱلَّيۡلِ إِذَا يَغۡشَىٰ ١ وَٱلنَّهَارِ إِذَا تَجَلَّىٰ ٢ وَمَا خَلَقَ ٱلذَّكَرَ وَٱلۡأُنثَىٰٓ ٣ إِنَّ سَعۡيَكُمۡ لَشَتَّىٰ ٤ فَأَمَّا مَنۡ أَعۡطَىٰ وَٱتَّقَىٰ ٥ وَصَدَّقَ بِٱلۡحُسۡنَىٰ ٦ فَسَنُيَسِّرُهُۥ لِلۡيُسۡرَىٰ ٧ وَأَمَّا مَنۢ بَخِلَ وَٱسۡتَغۡنَىٰ ٨ وَكَذَّبَ بِٱلۡحُسۡنَىٰ ٩ فَسَنُيَسِّرُهُۥ لِلۡعُسۡرَىٰ ١٠ وَمَا يُغۡنِي عَنۡهُ مَالُهُۥٓ إِذَا تَرَدَّىٰٓ ١١[اللیل:۱-۱۱].

ترجمه: به نام خدای کامل الذات و الصفات رحمن رحیم. سوگند به شب چون فرا گیرد و بپوشاند (۱) و به روز چون جلوه کند(۲) و به آنکه نر و ماده را آفرید(۳) که سعی و کوشش شما مختلف است(۴) پس اما آنکه بخشش کرده و پرهیز نموده(۵) و به نیکی و بهترین عقیده تصدیق کرده(۶) به زودی آسانترین راه را برایش میسر خواهیم کرد(٧) و اما آنکه بخل ورزیده و خود را بی‌نیاز شمرده(۸) و به بهترین عقیده تکذیب نموده(٩) به زودی دشوارترین راه را پیش او آریم(۱۰) و مال او به حال او فایده ندهد وقتی که به هلاکت افتد.(۱۱)

نکات: قسم به مخلوقات در حقیقت قسم به قدرت پروردگار آنهاست، در اینجا خدا سوگند یاد کرده به شب و روز که منشأ تمام نباتات است و قسم خورده به قدرتی که ایجاد نر و ماده نموده که موجب بقای نسل است، و چرا کلمۀ ما آورده برای اینکه خدانشناسان بپذیرند.

﴿وَٱلَّيۡلِ إِذَا يَغۡشَىٰ ١ وَٱلنَّهَارِ إِذَا تَجَلَّىٰ ٢ وَمَا خَلَقَ ٱلذَّكَرَ وَٱلۡأُنثَىٰٓ ٣ إِنَّ سَعۡيَكُمۡ لَشَتَّىٰ ٤ فَأَمَّا مَنۡ أَعۡطَىٰ وَٱتَّقَىٰ ٥ وَصَدَّقَ بِٱلۡحُسۡنَىٰ ٦ فَسَنُيَسِّرُهُۥ لِلۡيُسۡرَىٰ ٧ وَأَمَّا مَنۢ بَخِلَ وَٱسۡتَغۡنَىٰ ٨ وَكَذَّبَ بِٱلۡحُسۡنَىٰ ٩ فَسَنُيَسِّرُهُۥ لِلۡعُسۡرَىٰ ١٠ وَمَا يُغۡنِي عَنۡهُ مَالُهُۥٓ إِذَا تَرَدَّىٰٓ ١١ إِنَّ عَلَيۡنَا لَلۡهُدَىٰ ١٢[اللیل: ۱-۱۲]

ترجمه: محققا بر عهدۀ ماست رهنمایی(۱۲) و حقا مخصوص ما است اختیار آخرت و دنیا(۱۳) پس شما را از آتشی که زبانه کشد بیم دادم(۱۴) وارد آن نمی‌شود مگر بدبخت‌ترین مردم(۱۵) آنکه حق را تکذیب و از آن روگردانید (۱۶) و پرهیزکارترین مردم از آن اجتناب خواهد کرد(۱٧) آنکه مالش را می‌دهد تا پاکیزه شود(۱۸) و برای احدی نزد او نعمتی که پاداشی داشته باشد نیست (۱٩) جز برای طلب خشنودی ذات والای پروردگارش(۲۰) و البته به زودی خشنود گردد.(۲۱)

نکات: ﴿إِنَّ عَلَيۡنَا لَلۡهُدَىٰ دلالت دارد که خدا بر عهده گرفته هدایت تمام بندگانش را به هدایت فطری و عقلی و دینی. و جملۀ: ﴿وَلَسَوۡفَ يَرۡضَىٰ و سایر آیات این سوره در بارۀ ابوالدحداح به قولی نازل شده، چون سمرة بن جندب درختی داشت که شاخه‌هایش در منزل همسایه رفته بود و هرگاه خرمایی از آن درخت در خانۀ همسایۀ فقیر می‌افتاد کودکانش برمی‌داشتند، سمره می‌آمد و از دهان اطفال خارج می‌نمود، مرد فقیر خدمت رسول خدا ج شکایت کرد، حضرت سمره را خواست و فرمود: درخت را در مقابل درختی در بهشت به من واگذار کن و او قبول نکرد، ابوالدحداح رفت و همان درخت را به چهل درخت خرید و به رسول خدا ج تقدیم کرد و رسول خدا ج به فقیر بخشید. ولی باید دانست که این آیات دربارۀ ابی‌بکر است زیرا قصۀ ابی‌الدحداح در مدینه بوده و این آیات در مکه نازل شده، چون ابابکر بنده‌های ضعفا را که مسلمان می‌شدند و در تحت عذاب مشرکین بودند خریداری می‌کرد بدون توقع که خدا فرموده: ﴿وَمَا لِأَحَدٍ عِندَهُۥ مِن نِّعۡمَةٖ تُجۡزَىٰٓ ١٩ إِلَّا ٱبۡتِغَآءَ وَجۡهِ رَبِّهِ ٱلۡأَعۡلَىٰ، از آن جمله بلال بندۀ عبدالله بن جدعان بود، روزی که بتهای مشرکین را آلوده به نجاست ساخت مشرکین شکایت کردند، عبدالله، بلال را به ایشان بخشید، آنان بنا کردند در میان ریگزار حجاز او را آزاردادن، رسول خدا ج عبور می‌کرد دید او را آزار می‌کنند فرمود: خدای واحد، تو را نجات می‌دهد، سپس به ابو‌بکر خبر داد، ابوبکر رطلی از طلا آورد و بلال را خرید و آزاد کرد و لذا این آیات در شأن او و امثال او نازل گردید.