ـ فرشتگـان‌:

قرآن‌، روشن‌ می‌سازد كه‌ یكی‌ از معبودانشان‌، «فرشتگان‌» بوده‌اند. آنها معتقد بودند كه‌ فرشتگان‌ دختران‌ خدایند! با آن‌ كه‌ خود از داشتن‌ دختر نفرت‌ داشتند و حتّی‌ زنده‌ به‌ گور كردن‌ آنها سنّتی‌ رایج‌ و معمول‌ بود، و سپس‌ به‌ ساختن‌ تندیس‌ و مجسّمه‌ و تصاویرشان‌ می‌پرداختند و آنها را پرستش‌ می‌كردند، با این‌ وهم‌ و خیال‌ كه‌ آنها نزد خدا واسطه‌هایی‌ هستند كه‌ با توسّل‌ به‌ آنان‌ ـ فرزندان‌ خدا!! ـ به‌ خداوند بزرگ‌ برتر تقرّب‌ خواهند جُست‌:

﴿وَجَعَلُواْ لَهُۥ مِنۡ عِبَادِهِۦ جُزۡءًاۚ إِنَّ ٱلۡإِنسَٰنَ لَكَفُورٞ مُّبِينٌ ١٥ أَمِ ٱتَّخَذَ مِمَّا يَخۡلُقُ بَنَاتٖ وَأَصۡفَىٰكُم بِٱلۡبَنِينَ ١٦ وَإِذَا بُشِّرَ أَحَدُهُم بِمَا ضَرَبَ لِلرَّحۡمَٰنِ مَثَلٗا ظَلَّ وَجۡهُهُۥ مُسۡوَدّٗا وَهُوَ كَظِيمٌ ١٧ أَوَ مَن يُنَشَّؤُاْ فِي ٱلۡحِلۡيَةِ وَهُوَ فِي ٱلۡخِصَامِ غَيۡرُ مُبِينٖ ١٨ وَجَعَلُواْ ٱلۡمَلَٰٓئِكَةَ ٱلَّذِينَ هُمۡ عِبَٰدُ ٱلرَّحۡمَٰنِ إِنَٰثًاۚ أَشَهِدُواْ خَلۡقَهُمۡۚ سَتُكۡتَبُ شَهَٰدَتُهُمۡ وَيُسۡ‍َٔلُونَ ١٩ وَقَالُواْ لَوۡ شَآءَ ٱلرَّحۡمَٰنُ مَا عَبَدۡنَٰهُمۗ مَّا لَهُم بِذَٰلِكَ مِنۡ عِلۡمٍۖ إِنۡ هُمۡ إِلَّا يَخۡرُصُونَ ٢٠ [الزخرف: ۱۵-۲۰].... ﴿أَلَا لِلَّهِ ٱلدِّينُ ٱلۡخَالِصُۚ وَٱلَّذِينَ ٱتَّخَذُواْ مِن دُونِهِۦٓ أَوۡلِيَآءَ مَا نَعۡبُدُهُمۡ إِلَّا لِيُقَرِّبُونَآ إِلَى ٱللَّهِ زُلۡفَىٰٓ إِنَّ ٱللَّهَ يَحۡكُمُ بَيۡنَهُمۡ فِي مَا هُمۡ فِيهِ يَخۡتَلِفُونَۗ إِنَّ ٱللَّهَ لَا يَهۡدِي مَنۡ هُوَ كَٰذِبٞ كَفَّارٞ ٣ لَّوۡ أَرَادَ ٱللَّهُ أَن يَتَّخِذَ وَلَدٗا لَّٱصۡطَفَىٰ مِمَّا يَخۡلُقُ مَا يَشَآءُۚ سُبۡحَٰنَهُۥۖ هُوَ ٱللَّهُ ٱلۡوَٰحِدُ ٱلۡقَهَّارُ ٤ [الزمر: ۳-۴].... ﴿وَيَعۡبُدُونَ مِن دُونِ ٱللَّهِ مَا لَا يَضُرُّهُمۡ وَلَا يَنفَعُهُمۡ وَيَقُولُونَ هَٰٓؤُلَآءِ شُفَعَٰٓؤُنَا عِندَ ٱللَّهِۚ قُلۡ أَتُنَبِّ‍ُٔونَ ٱللَّهَ بِمَا لَا يَعۡلَمُ فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَلَا فِي ٱلۡأَرۡضِۚ سُبۡحَٰنَهُۥ وَتَعَٰلَىٰ عَمَّا يُشۡرِكُونَ ١٨ [یونس: ۱۸].

«مشركان‌ از میان‌ بندگان‌ خدا، برخی‌ را پاره‌ای‌ از او می‌دانند. واقعاً انسان‌ بس‌ ناسپاس‌ و كفرپیشه‌ آشكاری‌ است‌. آیا از میان‌ چیزهایی‌ كه‌ خدا می‌آفریند، دختران‌ را برای‌ خود برگزیده‌ است‌ و پسران‌ را ویژه‌ شما نموده‌ است‌؟ در حالی‌ كه‌ هر گاه‌ یكی‌ از آنان‌ را به‌ همان‌ چیزی‌ مژده‌ دهند كه‌ نظیر و شبیه‌ برای‌ خدای‌ مهربان‌ می‌سازد، چهره‌اش‌ (از فرط‌ ناراحتی‌) سیاه‌ می‌شود و مملو از خشم‌ و كین‌ می‌گردد! آیا كسی‌ را كه‌ در لابلای‌ زینت‌ و زیور پرورش‌ می‌یابد، و به‌ هنگام‌ گفتگو و كشمكش‌ در بحث‌ و مجادله‌ (به‌ خاطر شرم‌ و حیا) نمی‌تواند مقصود خود را خوب‌ و آشكارا بیان‌ و اثبات‌ كند (فرزند خدا می‌دانید و پسران‌ را فرزند خود؟!) آنان‌ فرشتگان‌ را كه‌ بندگان‌ خدای‌ مهربانند، مؤنّث‌ به‌ شمار می‌آروند (و دختران‌ خدا می‌خوانند!) آیا ایشان‌ به‌ هنگام‌ آفرینش‌ فرشتگان‌ حضور داشتند و خلقتشان‌ را دیده‌اند؟! اظهار و گواهی‌شان‌ ثبت‌ و ضبط‌ می‌شود و (در روز قیامت‌) بازخواست‌ می‌شوند، و می‌گویند: اگر خدا می‌خواست‌، ما فرشتگان‌ را عبادت‌ نمی‌كردیم‌. آنان‌ كمترین‌ اطّلاع‌ و كوچكترین‌ علم‌ و خبری‌ از این‌ (رضایت‌ خداوند) ندارند! اصلاً ایشان‌ سخنانشان‌ جز بر پایه‌ گمان‌ و توهّم‌ نیست‌» ... » هان‌! تنهاعبادت‌ خالصانه‌ (و بی‌شائبه‌ از شرک‌) برای‌ خداست‌ و بس‌. كسانی‌ كه‌ جز خدا، یار و یاورانی‌ را برمی‌گیرند (و بدانان‌ تقرّب‌ و توسّل‌ می‌جویند، می‌گویند:) ما آنان‌ را عبادت‌ نمی‌كنیم‌، مگر بدان‌ خاطر كه‌ ما را به‌ خدا نزدیک گردانند. خداوند در روز قیامت‌ میانشان‌ (و مؤمنان‌) درباره‌ چیزی‌ كه‌ در آن‌ اختلاف‌ دارند، داوری‌ خواهد كرد. خداوند، دروغگوی‌ كفرپیشه‌ را اصلاً هدایت‌ نمی‌كند. اگر خدا می‌خواست‌ فرزندی‌ داشته‌ باشد، می‌بایست‌ از میان‌ چیزهایی‌ كه‌ خود می‌آفریند كسی‌ یا چیزی‌ را برگزیند. خداوند پاک و منزّه‌ (از همه‌ نقصها و عیبها) است‌. او خداوند یگانه‌ پیروز و چیره‌ و برتر است ‌» ...» آنها غیر از خدا چیزهایی‌ را می‌پرستند كه‌ نه‌ اصلاً بدیشان‌ زیان‌ می‌رسانند و نه‌ سودی‌ عایدشان‌ می‌سازند و می‌گویند: اینها واسطه‌های‌ ما نزد خدایند! بگو: آیا خدا را از وجود چیزهایی‌ باخبر می‌سازید كه‌ خداوند در آسمانها و زمین‌ سراغی‌ از آنها ندارد؟! (چگونه‌ خداوند از نماینده‌ها و واسطه‌های‌ خود در زمین‌ بی‌خبر است‌؟!) خداوند پاک و منزّه‌ (از هر گونه‌ شركی‌) و فراتر از آن‌ چیزهایی‌ است‌ كه‌ مشركان‌ انبازشان‌ می‌دانند»