صفحه نخست عقاید (کلام) توحید -یکتا پرستی مشروعیت درود و سلام بر پیامبر

مشروعیت درود و سلام بر پیامبر ج

درود و سلام فرستادن بر پیامبر ج از حقوقی است که خداوند بر امتش مشروع قرار داده است. خداوند متعال می‌‌فرماید:

﴿إِنَّ ٱللَّهَ وَمَلَٰٓئِكَتَهُۥ يُصَلُّونَ عَلَى ٱلنَّبِيِّۚ يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ صَلُّواْ عَلَيۡهِ وَسَلِّمُواْ تَسۡلِيمًا ٥٦ [الأحزاب: ۵۶].

«به تحقیق خدا و ملائکه او بر پیامبر درود و سلام می‌‌فرستند، ای کسانی که ایمان آورده ‌اید! بر او درود و سلام بفرستید به سلام اسلام».

درباره معنی این آیه آمده که: «درود خداوند بر پیامبر ثنا و مدح او نزد ملائکه است [صلاه] درود ملائکه دعا، و درود آدمیان استغفار» [۹۶]. خداوندسبحان در این آیه از منزلت بنده و پیامبرش در ملأ اعلی خبر می‌‌دهد که او نزد ملائکه مقربین مدح و ثنا می‌‌شود و ملائکه نیز بر او درود می‌‌فرستند. لذا خداوند به اهل دنیا امر فرموده که به او درود و سلام بفرستند تا درود و سلام بر او در دو عالم علوی و سفلی با هم جمع و درود و سلامی چند برابر بر او فرستاده شود.

و ﴿سَلِّمُواْ تَسۡلِيمًا یعنی سلام و تحیتی به سلام و تحیت اسلام بر او بفرستید. لذا هر گاه کسی خواست بر پیامبر ج درود بفرستد، باید درود و سلام را با هم بفرستد و تنها به ج یا ÷ اکتفا نکند، چون خدا به هر دوی آنها، با هم امر فرموده است.

درود بر پیامبر ج در جاهایی که بر آن تاکید شده مشروع است، که این درود گاهی واجب و گاهی سنت موکده است.

ابن القیم / در کتاب «جلاء الأفهام» چهل و یک جا را برای درود و سلام فرستادن ذکر کرده که مهمترین و مؤکدترین آنها در نماز، آخر تشهد است، و این را در ابتدای این چهل و یک مورد ذکر کرده است. مسلمانان بر مشروعیت صلوات بر پیامبر اتفاق نظر دارند، اما در وجوب آن در نماز، اختلاف دارند [۹۷].

سپس ابن القیم بعضی دیگر از موارد درود را ذکر کرده که عبارتند از: اواخر قنوت، خطبه‌‌های جمعه، عید فطر و قربان، طلب باران، بعد از جواب دادن اذان، هنگام دعا، هنگام داخل و خارج شدن از مسجد، هنگام ذکر نام او ج و غیره ... بعد از آن ابن القیم / ثمرات حاصل از درود بر پیامبر ج را در چهل مورد ذکر کرده است [۹۸].

بعضی از این ثمرات عبارتند از: تمسک به امر خداوند سبحان، اگر درود فرستنده یک درود بفرستد خداوند بر او ده درود می‌‌فرستد، اگر دعا‌کننده قبل از دعا درود بفرستد، امید می‌رود دعایش اجابت شود، اگر کس بعد از درود از خداوند بخواهد که وسیله را نصیب پیامبر ج کند، سبب می‌‌شود که در قیامت مورد شفاعت پیامبر ج، درود و سلام بفرستد پیامبر نیز بر او درود و سلام می‌‌فرستد، لذا صورت و سلام خدا بر این پیامبر بزرگوار باد.

  

[۹۶] بخاری از ابی العالیه. [۹۷] جلاء الأفهام (۲۲۲-۲۲۳). [۹۸] جلاء الأفهام (۳۰۲).