جنبنده (دابه) چیست؟

درباره این جنبنده علماء اقوال مختلفی دارند: برخی می‌گویند: بچه شتر حضرت صالح است. برخی گفته‌اند: جساسه است، که در حدیث تمیم داری، در داستان دجال ذکر شده است.

و برخی گفته‌اند که: همان ماری است که بر روی دیوار کعبه بود، هنگامی که قریش خواستند آن را تجدید بنا کنند و عقابی آمد، و آن مار را ربود.

و عده‌ای نیز گفته‌اند: آن جنبنده انسانی است که با اهل باطل و کفر مجادله و مناظره می‌کند [۱۶٩].

[۱۶٩] به کتاب تذکره قرطبی (ص ۵٧۸) و تفسیر قرطبی (۱۳/۲۳۵) و أشراط الساعة (۴۰٧) رجوع کنید.